Boeken in de kijker 2
Toegevoegd op 2007-01-22 16:22:27
De Olsen Piscatorial atlas: wat viste men meer dan 100 jaar geleden in de Noordzee? Bekijk het in deze prachtige atlas uit 1883! [lees verder]
De Olsen Piscatorial atlas uit 1883
Een bijzondere nieuwe aanwinst voor de VLIZ-collectie is de Piscatorial Atlas van Ole Theodore Olsen uit 1883. Deze fysische oceanograaf was begonnen als assistent van de Amerikaan Matthew Maury, één van de pioniers van de mariene meteorologie uit de 19de eeuw. Olsen verzamelde voor Maury de lokale oceanografische data rond de Britse Eilanden met de steun van de uitgebreide Engelse vissersvloot. Gaandeweg groeide zijn belangstelling voor biologische oceanografie, en daarom werkte hij eenvoudige formulieren uit die hij met alle visserskapiteins begon mee te geven. De weerslag van ongeveer tien jaar systematisch verzamelde visserijdata uit de Noordzee werd dan verwerkt in deze atlas.
De kleuren geven de distributie aan voor wijting, ansjovis en koolvis
Het werk is niet alleen voor de visserijgeschiedenis bijzonder interessant. Door de combinatie van visserijstatistische en oceanografische gegevens beschikken we met dit boek over een goede momentopname van de toenmalige gesteldheid van de Noordzee en aangrenzende gebieden. Uit de Piscatorial Atlas blijkt ondermeer dat de Noordzeebodem er in die jaren heel anders uitzag dan nu. Olsen tekent voor de Hollandse kust een zogenaamd ‘moorlog’ gebied in. Hier lag grof veen op de zeebodem, waardoor het boten werd afgeraden om te ankeren of met sleepnetten te vissen omdat men dan vast kwam te zitten. Dit ‘moorlog’ vormde toen een hard substraat waar veel dieren zich op vasthechtten, een unieke fauna op het toenmalige continentaal plat. Het ‘moorlog’ is door verwering en begraving door zandbanken vrijwel volledig verdwenen, met als gevolg dat de karakteristieke dieren van deze harde substraten ook weg zijn.
Olsen’s bodemkaart van de Noordzee laat ook een grote rode vlek in het huidige Nederlandse en Duitse deel van het Continentale Plat zien. Hier lag een oesterbank (Ostrea edulis) van maar liefst 20.000 km²! Olsen schrijft hierover: "The oyster culture around the British Isles does not equal the demand; but Mother Sea has yet in store a bed or beds of 200 miles in length, and varying even to 70 miles in width, situated between Heligoland and the Doggerbank. Oyster vessels are now being added to the great Grimsby fishing fleet ". Vijftig jaar later, in 1936, werden de laatste oesters commercieel gevangen. Van 1970 af ligt er niet één meer…
Ook door Olsen ingetekende vissen zoals steuren en vleten zijn bijna niet meer aanwezig in de Noordzee. Maar gelukkig is niet alles slecht nieuws in deze prachtig uitgegeven atlas! Zo kan je zien dat bijvoorbeeld de de pladijs, de wijting, de Noorzeekrab, en onze grijze garnaal zich tegenwoordig blijkbaar op hetzelfde niveau handhaven als in 1883. Alle 50 kaarten, prachtig ingekleurd en geïllustreerd met typische 19de eeuwse vaartuigen en vissers, zijn met bijhorende uitleg ten allen tijde te raadplegen in de VLIZ-bibliotheek!
Olsen, O.T. (1883). The piscatorial atlas of the North Sea, English and St. George's Channels, illustrating the fishing ports, boats, gear, species of fish (how, where, and when caught), and other information concerning fish and fisheries. Taylor and Francis: London, UK. 50 maps pp. details
