|
|
VLIZINE |
Het
Archieven
van dit e-zine zijn raadpleegbaar via deze link.
1. Kalender
1.1. Liverpool maakt zich op voor het 44ste
European Marine Biology Symposium
1.2. OCEANS PAST II
1.3. Aquaculture Europe 2009 conference
1.4. MARE Conference 2009: een
must voor humane wetenschappers
1.5. Mariene zand- en gravelextractie in Europa
1.6.
Innovatieve benadering van ruimtelijke planning op land en zee
1.7.
D-Day voor zeilschip Mercator
1.8.
Seafront Zeebrugge vernieuwt visserijtentoonstelling
2. Publicaties
2.1. Nieuw! Het kustnieuws
2008 in een notendop
2.2.
Nu ook zeegegevens beschikbaar in Google Maps en Google Earth
2.3. En
toen waren ze met vijf… : de posterreeks zeeorganismen
2.4. Vis en zijn seizoenen
2.5. Zee in zicht maakt het onzichtbare zichtbaar!
2.6.
Veel nieuw filmmateriaal in de VLIZ-multimediagalerij
2.7. De Coastal & Marine
WIKI: bron van professionele mariene en kustinformatie
2.8.
SOS voor Schelde op school
3. Vacatures, beurzen en fondsen
3.1. Stage duinanimator in het
Frans
3.2.
Ondersteuning communicatie in het Havencentrum Lillo
3.3. Professor Mariene
Biologie Universiteit Groningen
3.4.
Postdoc ‘ocean ecosystem modelling’ aan de Universiteit van Luik
3.5.
Educatief medewerker BC De Doornpanne Oostduinkerke
3.6.
PhD in Wimereux
3.7.
Ervaren marien ecoloog bij Deltares
3.8.
Marine Genomics Europe biedt zomercursus genetische technieken aan
4. Belgisch marien onderzoek in de
kijker
4.1. Nieuwe inzichten na
analyse langetermijngegevens Westelijke zandbanken
4.2. Concentraties
microplastiek in Belgische sedimenten
5. Varia
5.1.
Vogelopvangcentrum Oostende is verhuisd
5.2. Nieuwe oorzaak van
mosselvergiftiging gekend
5.3. Belgisch deel van de
Noordzee rijk aan wormen!
5.4. Flanders Marine gaat van start
5.5.
Doctoraatsverdedigingen
6. Vraagbaak
6.1. Op zoek naar
milieuvriendelijke alternatieven voor ballonwedstrijden
1.1. Liverpool maakt zich op voor het
44ste European Marine Biology Symposium
De oorsprong van het jaarlijkse European Marine Biology
1.2. OCEANS PAST II
In 2010 loopt de eerste
fase af van de Census of Marine Life (CoML). Het
programma verbindt 2.000 onderzoekers uit 82 landen en heeft meerdere
doelstellingen. Eén ervan is om tegen 2010 een zo volledig mogelijke lijst op
te stellen van gekende mariene soorten. Een andere doelstelling is om beter te
begrijpen hoe mariene dierpopulaties er in historische tijden aan toe waren.
Tussen 26 en 28 mei komen onderzoekers uit de natuur- en humane wetenschappen
samen in Vancouver (Canada) op de conferentie Oceans Past II (http://hmapcoml.org/oceanspast).
Ze bediscussiëren er de historisch beschreven lange-termijn
veranderingen in omgevingsfactoren van oceanen en welke sociale en economische
gevolgen deze veranderingen teweeg brachten. Historische voorbeelden van
ecosysteemherstel zullen er de revue passeren. Ervaringen in het opzetten van
multidisciplinaire studies om deze historische ecosysteemaspecten te meten en
te beoordelen worden gedeeld met anderen. Met de kennis die nu verzameld werd,
wil de organisatie ook een blik op de toekomst werpen en de mogelijke
ecosysteemveranderingen bespreken.
1.3. Aquaculture Europe 2009 conference
De spectaculaire opmars die de wereldwijde aquacultuur
sinds enkele decennia kent, steunt op degelijk wetenschappelijk onderzoek.
Europa – en zeker ook Vlaanderen! – staat in dit
onderzoeksveld duidelijk op de kaart. Het aquacultuuronderzoek
focust op het in productie brengen van nieuwe soorten, het optimaliseren van de
kweekprocedures, en op de voeding en de gezondheid van de gekweekte vis, schaal- en schelpdieren. Dit
onderzoek verloopt steeds meer multi-disciplinair en
gestuurd vanuit de sector zelf. De tot nu toe gebruikte aquacultuurtechnieken
bereiken stilaan hun limiet en moeten herbekeken
worden. Nieuwe technologieën doen hun intrede: nanotechnologie,
biotechnologie, moleculaire biologie, (bio)informatica
and cybernetica staan op de onderzoeksagenda. Op het internationale congres Aquaculture Europe 2009 (tussen
14 en 17 augustus in Trondheim, Noorwegen - www.easonline.org) willen Europese wetenschappers deze
uitdagingen aangaan vooraleer ze naar de aquacultuurbeurs
Aqua Nor trekken (18-21
augustus, eveneens in Trondheim - www.aqua-nor.no). Op deze ‘wereldtentoonstelling voor de aquacultuur’ blijken de nieuwste onderzoeksbevindingen al
snel omgezet te zijn naar industriële tioepassingen.
1.4. MARE Conference 2009: een must voor humane
wetenschappers
Van 9 tot 11 juli 2009 vindt in Amsterdam de vijfde MARE conferentie plaats.
Traditioneel worden thema’s aangesneden over de interactie
tussen de mens en de zee. De conferentie dient als een interdisciplinair forum
voor zee- en kustonderzoekers, en beleidmakers. In 2009 ligt de klemtoon op het
leven met onzekerheden en het tijdig inspelen op veranderingen. Thema's als de
wijzigingen in de visserij- en aquacultuur, de
veranderende kust- en deltalandschappen, hoe besturen onder onzekere
omstandigheden, en wie is schuldig aan al deze wijzigingen staan op de agenda.
Verder is er ruimte voor discussie over de relatie tot de zee in termen van
cultuur en religie. Vooral sociale wetenschappers worden uitgedaagd om hun
nieuwste inzichten te presenteren in deze complexe mariene kwesties. Alle
verdere info op www.marecentre.nl/people_and_the_sea_5.
1.5. Mariene zand- en gravelextractie in Europa
De 2009 Conferentie van de European Sand and Gravel Extraction Group
(EMSAGG) gaat door op 7 en 8 mei 2009 in Rome. Deze meeting voor bagger- en aggregaat-extractiemaatschappijen en hun gebruikers,
natuurorganisaties, overheid en wetenschappers, zorgt voor wisselwerking van
ideeën betreffende de nieuwste technieken, de laatste bevindingen rond
milieuaspecten, het wijzigende beleid, recente economische kwesties en de
toekomst van de zand- en grindwinning. Alle info op: www.emsaggconference.com.
1.6. Innovatieve benadering van ruimtelijke planning op land en zee
De kustzone heeft heel wat troeven zowel op vlak van milieu als op vlak van het
socio-economisch welzijn. Nochtans heeft de planning in de kustgebieden sterk
geleden door een gebrek aan gecoördineerd denken en handelen. Gezien de huidige
en toekomstige druk op de kust – wat betreft ontwikkeling, klimaatverandering
en wedijver naar ruimte tussen de maritieme sectoren – is er een duidelijke
nood aan een meer geïntegreerde aanpak. Het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer
in België en het Kustforum van Dorset in Zuid-Engeland krijgen van Europa drie jaar de tijd om samen
te werken aan een innovatieve benadering voor zowel kust- als zeeplanning. Het
doel van het project C-Scope (Combining
Sea and Coastal Planning in
Europe) is om de fundamenten te leggen voor een
sterke, levendige en duurzame kusteconomie, die in harmonie is met het milieu.
Op 29 april gaat het project officieel van start met een workshop over de
kernelementen en de geplande activiteiten in zowel West-Vlaanderen als in Dorset, gevolgd door de officiële lancering en aansluitende
receptie. Vooral mensen die actief zijn in de kustplanning en marien beleid
zullen er graag bij zijn! Meer informatie bij
1.7. D-Day voor zeilschip Mercator
Wie kent de Mercator niet ? Het voormalige Belgische
opleidingsschip dat in Oostende ligt te blinken. Het vervoerde ooit twee
beelden van het Paaseiland voor de natuurhistorische musea van Brussel en
Parijs. En ook Pater Damiaan maakte er zijn laatste reis mee: in zijn doodskist
vanuit Panama naar zijn definitieve rustplaats in Tremelo.
De reizen van de Mercator leidden ook tot heel wat wetenschappelijke
waarnemingen.
Maar anno 2009 dienden het achterdek, hoofddek en campagnedek te worden
hersteld, de lopend en staand want moesten onder handen genomen worden en er
waren kosten aan blokken, tuigage en loopbruggen. Ook een groot onderhoud in
het droogdok was dit jaar dringend nodig. Inbreng door privé-investeerders
bleek noodzakelijk. In afwachting van de oprichting van een publiek-private
samenwerkingsconstructie engageerde Vlaanderen zich om het huidig beheer en de
exploitatie van het schip te verzekeren, het schip in aanvaardbare staat te
houden en de veiligheid aan boord te waarborgen. En zo geschiedde…
Het einde van de werken is inmiddels in zicht.
Eindelijk kan het schip in volle glorie de werf IDP aan het vissersdok in
Oostende verlaten, de havengeul van Oostende kruisen om zijn vaste ligplaats in
het Mercatordok te gaan innemen. DAB Vloot, de reder van de Overheid, legde de
vertrekdatum vast op 08 april 2009 (met een 'slecht weer'-reservedatum op 09
april 2009). Om 8:15 zal het schip afmeren aan de werf. De aankomst in het
Mercatordok is voorzien om 14:00. Meer info over het
schip (www.zeilschip-mercator.be), het
toekomstige beheer, de sponsoring en uitgevoerde werken vind je in de
publicatie www.vliz.be/imis/imis.php?module=ref&refid=98582.
En in de VLIZ-bib is heel wat extra materiaal
beschikbaar over dit statige zeilschip.
1.8. Seafront Zeebrugge vernieuwt
visserijtentoonstelling
Het maritieme themapark Seafront in Zeebrugge heeft bij de start van het toeristische seizoen
2009 een deel van haar tentoonstelling vernieuwd. Zo is er de nieuwe
multimediapresentatie ‘van vangst tot voedsel’ waar de bezoeker de lange weg
volgt die vissen afleggen vooraleer ze op je bord terecht komen. Het publiek
maakt er kennis met de kunst van de visvangst en het leven en werk aan boord
van een Belgisch vissersvaartuig. Je kan er ook (de
voorzichtige eerste aanzet tot) een fotoreeks bewonderen die de Belgische
vissers in beeld wil brengen. Het beeldmateriaal is afkomstig uit de collectie
van het Sincfala museum en zal regelmatig vernieuwd
worden. Seafront daagt het publiek en vissers uit om
interactief bij te dragen met beeldmateriaal uit je eigen familiealbum of met
nieuw materiaal van (amateur-)fotografen. Ten slotte omvat deze tentoonstelling
ook tal van visserij-gerelateerde voorwerpen en een
filmvoorstelling van de werking van de Zeebrugse
haven. Alle informatie op www.seafront.be.
2.1. Nieuw! Het kustnieuws 2008 in een
notendop
Bredene was op 19 maart 2009 gastgemeente voor de
voorstelling van de publicatie 'De Kust 2008: het nieuws van de kust in grote
lijnen'. De nieuwe publicatie geeft een overzicht van de belangrijkste
gebeurtenissen voor de kust in 2008: de bouw van de eerste windmolens op zee,
de levendige discussies over de kustbaan en de druk door de tweede verblijven
aan de kust zijn enkele voorbeelden. Met dit initiatief heeft het
Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer de ambitie om de actualiteit van de Kust
jaarlijks in de schijnwerpers te plaatsen. De voorstelling van de publicatie viel
samen met het eerste Kustforum, een moment van dialoog voor ieder die de Kust
een warm hart toedraagt. Dit jaar zoomde het debat in op betaalbaar wonen,
werkgelegenheid in de havens in tijden van crisis en de windmolens op zee. De
publicatie kan opgevraagd worden bij het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer (info@kustbeheer.be of 059 34 21 47).
2.2. Nu ook
zeegegevens beschikbaar in Google Maps en Google Earth
Google heeft sinds kort oceanografen ingeschakeld om gedetailleerde 3D-kaarten
van de onderwaterwereld via Google Maps en Google Earth te kunnen aanbieden. Op 2 februari 2009 werd de
nieuwe applicatie officieel gelanceerd. In de Google Earth
versie 5.0 (http://earth.google.nl/ocean) kun je de laag 'Ocean'
downloaden. Hiermee duik je naar het allerdiepste
gedeelte van de oceaan, de Marianentrog. Je verkent
de oceaan met oceaanexperts van o.a. National Geographic
en BBC. Je leert meer over oceaanobservaties, klimaatverandering en bedreigde
diersoorten. Je ontdekt er nieuwe plaatsen, zoals surf-, duik- en reislocaties en de ligging van
scheepswrakken, marien beschermde gebieden of onderzeese kabels. Interessant is
dat Google de Ocean-laag als een platform ziet om
vanuit verschillende hoeken om extra informatie toe te voegen rond stromingen,
watertemperatuur, locatie van wrakken, koraalriffen, enz. Aan de kaarten worden
hoge resolutiebeelden en filmmateriaal toegevoegd, alsook links naar
interessante websites met meer informatie.
2.3. En toen waren ze met vijf… : de posterreeks
zeeorganismen
De posterreeks 'Fauna en flora van de Belgische kust' toont voor diverse
leefgebieden aan de kust of in zee telkens de 30 talrijkste of meest markante
levensvormen fotografisch afgebeeld en benoemd. Door de goede kwaliteit van de
foto’s - van de hand van natuurfotograaf Misjel Decleer - en de selectie van enkel de algemeenste soorten
wordt tegemoet gekomen aan een vraag bij het publiek. In de reeks waren al twee
affiches gepubliceerd: 'Commerciële vissen e.a., de opvallendste soorten
aangevoerd in Belgische havens' en 'Strandhoofden en havenmuren aan onze kust'.
Nu verschenen drie nieuwe exemplaren: ‘Slikken en kreken in de Lage Landen’,
‘De vloedlijn aan de Belgische kust’ en ‘Zandige zeebodem en stranden van de
Belgische kust’. Nog twee posters zijn in volle productie: 'Schorren in de Lage
landen' en 'Zee- en kustvogels'. De affiches op A1-formaat (ca. 60x89 cm)
kunnen tegen 3 EUR/stuk afgehaald worden bij het VLIZ in Oostende, het
provinciaal informatiecentrum Tolhuis in Brugge (www.west-vlaanderen.be/informatiecentrum) en het bezoekscentrum
De Nachtegaal in De Panne (www.vbncdenachtegaal.be).
Bij de posters hoort een lespakket voor de 2e graad biologie. Daarbij maken de
leerlingen in 7 lesuren kennis met de principes van classificeren. Hiervoor
werken ze met organismen behorende tot het algemene dier- en plantenleven in
het Belgisch deel van de Noordzee en de aanpalende kustzone. Door een
classificatieschema te maken, leren ze over de hogere taxonomische rangen,
verwantschap, homologe en analoge structuren etc. Het pakket kan gratis
gedownload worden vanop www.vliz.be/NL/Infoloket/Infoloket_Affiches.
2.4. Vis en zijn seizoenen
Vis, volgt net als de meeste natuurproducten, het ritme van de seizoenen. In
een nieuwe reeks van zes kook- en infoboekjes toont auteur Stefaan
van Laere aan wanneer welke vissoorten op hun best
zijn. Per boekje bespreekt hij acht soorten vissen en schaaldieren en licht hij
de typische eigenschappen, de voedingswaarde en de oorsprong van deze zeeproducten toe, alsook de visserijtechnieken. Telkens
wordt ook aangegeven hoe je vis behandelt en bewaart, hoe je een bouillon
maakt, etc. Elk boekje geeft ook 16 recepten mee van de hand van topchefs,
zodat je ook meteen met deze soorten aan de slag kan. Drie van de zes boekjes
zijn reeds gepubliceerd: De Vis 1 -van september tot
oktober, De Vis 2 - van november tot december en De Vis 3 - van januari tot
februari (ISBN 978-90-5349-686-6). Uitgeverij Snoeck
werkt voor deze uitgave samen met de Gentse Vishandel ‘De Vis’, het Nederlands
Visbureau en het ILVO, en het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO-Visserij).
2.5. Zee in
zicht maakt het onzichtbare zichtbaar!
Meer dan 70% van onze natuur bevindt zich onder water. Maar hoe ziet dat er
allemaal uit? Beheren en beschermen we dit goed? EcoMare, Koninklijk NIOZ, VLIZ, NIOO en Wageningen
IMARES vormen samen met stichting De Noordzee en de Nederlandse Aardolie
Maatschappij (NAM) de stichting ZeeInZicht. Het doel
is om de fascinerende onderwaternatuur van de
Noordzee dichter bij publiek, beleid en politiek te brengen. Via de website www.ZeeInZicht.nl leer je diverse aspecten van de mariene onderwaternatuur kennen: beeldmateriaal, geluiden, het
volgen van gezenderde zeehonden, dossiers en links
naar ander voorlichtingsmateriaal. Je kunt deze informatie het gemakkelijkst
bereiken via een klik op de interactieve platen van de website. Momenteel is er
een plaat van de Noordzee en van de Waddenzee online. Er wordt intussen hard
gewerkt aan een Schelde/Delta-plaat (binnenkort
beschikbaar). Alle informatie is wetenschappelijk gefundeerd en gekoppeld aan
de Vleet – de digitale encyclopedie over de wadden, de kust en de Noordzee – en
de North Sea Infobase –
databank met voor het brede publiek geschikte informatie over de Noordzee.
2.6. Veel nieuw filmmateriaal in de VLIZ-multimediagalerij
Op de multimediagalerij van de VLIZ website www.vliz.be/NL/Infoloket/Infoloket_Multimedia
zijn zes nieuwe VLIZ-producties te vinden. Het zijn
korte filmpjes die je online kan bekijken, maar ook (op lage en hoge resolutie)
kunt downloaden en gebruiken in lessen en presentaties of tonen op
tentoonstellingen en beurzen. Er zijn filmpjes over hoe de O369 duurzaam met
warrelnetten vist, hoe het Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek samen
met de N95 de vangst van zeekat met potten onderzoekt, hoe het onderzoek naar
de kwaliteit van het bodemleven uitgevoerd wordt, hoe kleine grondels zich gedragen
op de bodem van de Noordzee, hoe gestrande bruinvissen uit de Noordzee worden
verzorgd in Harderwijk en hoe gestrande zeehonden
worden opgevangen in het zeehondenopvangcentrum in Blankenberge.
De multimediagalerij is ook aangevuld met 33 educatieve clips van SchoolTV. Je kan er bewegende
beelden terugvinden over allerlei thema’s: over de waterkringloop en slapende
dolfijnen, maar ook over het ontstaan van zand en de duinen en zoveel meer. Bij
de filmpjes voor derden vind je een nieuwe productie over de zeezandwinning op
zee en zijn toepassingen. Neem een kijkje en ontdek!
2.7. De Coastal & Marine WIKI: bron van
professionele mariene en kustinformatie
De Coastal & Marine WIKI (www.encora.eu/coastalwiki) is een innovatieve
bron van mariene en kustinformatie. De nu al meer dan 1.100 artikelen over
mariene wetenschappen en kustzonebeheer opgeladen in deze online encyclopedie
zijn voornamelijk bedoeld voor professionelen en studenten in gespecialiseerde opleidingen.
De website werd door het VLIZ ontwikkeld in het kader van het Europese project European Network for Coastal Research
of ENCORA en is met meer dan 10.000 unieke bezoekers per maand één van onze
populairste websites. Sinds vorig academiejaar heeft
dit medium ingang gevonden in verschillende opleidingen rond kustbeheer binnen
Europa. Ook werd er een portaal over mariene biodiversiteit ontwikkeld binnen
de Coastal & Marine WIKI, dit in samenspraak met
het MarBEF netwerk (Marine Biodiversity
and Ecosystem Functioning):
www.encora.eu/coastalwiki/Portal:Marine_Biodiversity.
VLIZ zal deze Coastal and Marine Encyclopaedia,
ook na ENCORA, technisch onderhouden, terwijl meerdere Europese experten artikels zullen blijven
schrijven en aanvullen.
2.8. SOS voor Schelde op school
SOS, een noodsignaal? Min of meer wel. Op de Vlaamse en Zeeuwse scholen komt de
Schelde er wat magertjes vanaf. Aardrijkskundelessen gebruiken rivieren zoals
Rijn en Maas of zelfs Amazone als voorbeelden, terwijl de rivier om de hoek
weinig aandacht krijgt. Voor het Schelde InformatieCentrum
werd het tijd om daar iets aan te doen. De Zeeuwse
scholen konden al langer op pad met de Westerscheldekist.
De Vlaamse scholen krijgen er nu ook een leskist bij. Met de ‘ontdekkoffer Zeeschelde’ kunnen leerlingen van 8-12 jaar op pad om alle
bijzonderheden van deze rivier te ontdekken. Met de
‘patattest’ kijken ze naar het effect van het brakke water op planten en een
heuse ‘Zeescheldeslag’ leert hoe het is om op de
Schelde te varen. De ontdekkoffers zijn op verschillende locaties gratis uit te
lenen. Vraag ernaar op info@scheldelessen.be.
Ook de lessensite www.scheldelessen.be
is dit jaar volledig vernieuwd. Leerlingen krijgen op originele manier
informatie over de Schelde via een Google map. Via ‘wist je datjes’
worden op een speelse manier wetenswaardigheden voorgeschoteld. De vele
filmpjes maken de site dynamisch en ook boeiend voor leerlingen die wat meer
moeite hebben met lezen.
3.1. Stage duinanimator in het Frans
Wil je in de lente of zomer voor een kortere of langere periode ervaring opdoen
met natuureducatie én tegelijkertijd je Frans
oefenen? In
het departement net over de
Franse grens
(Nord-Pas-de-Calais) is de GDEAM (Groupement de
Défense de l'Environnement de l'Arrondissement de Montreuil-sur-mer) op zoek naar stagiairs
Natuuranimatoren. Kandidaten (studenten hogeschool of universiteit,
andere educatoren) dienen aan te geven voor welke
periode ze zich beschikbaar kunnen maken in de lente en zomer 2009. De
bedoeling is om het nieuwe pedagogisch project 'natuurlijke dynamiek van de
duinen' te testen bij families, scholieren en andere jeugdgroepen. De stagiairs
worden gestimuleerd om hun persoonlijke kennis in te brengen. Een
onkostenvergoeding is voorzien naargelang de stagiair's
inbreng. Solliciteren kan tot 20 april ( ++ 33 3 21 06 57 66 - gdeam.asso@wanadoo.fr - www.gdeam.com ).
3.2. Ondersteuning communicatie in het
Havencentrum Lillo
Het Havencentrum Lillo (www.havencentrum.be) is sinds 20 jaar het
informatie- en bezoekerscentrum voor de haven van Antwerpen. Het stelt de haven
voor als motor van de welvaart, en streeft ernaar kennis bij jongeren bij te
brengen, het maatschappelijk draagvlak te versterken en bedrijven te
ondersteunen. Elk jaar leiden havengidsen 40.000 bezoekers rond via rondvaarten
(voor de lagere school), studiedagen voor het vak aardrijkskunde (voor de
laagste graad secundair onderwijs) of via bedrijfsbezoeken (voor 16-plussers).
Men zoekt er een communicatie assistent die de leidinggevende ondersteunt in
het uitwerken van een communicatiebeleid, en de externe communicatie
realiseert. Ook het assisteren van het educatieve team, het reservatieteam en
de evenementsorganisatie behoort tot de taken.
Professionele bachelors (bij voorkeur in de richting communicatiemanagement)
kunnen vóór 12 april een motivatiebrief en CV sturen aan Philippe Demoulin (philippe.demoulin@havencentrum.be - 03 250 61 60).
3.3. Professor Mariene Biologie
Universiteit Groningen
Aan het Centrum voor Ecologische en Evolutionaire studies (CEES) van de
Rijksuniversiteit Groningen worden heel wat marien biologische experimenten
uitgevoerd. Veldprogramma's gaan zowel door in het intertidaal
als in de open oceaan, van de polen tot in de tropische regio. Het onderzoek
verloopt in nauwe samenwerking met onderzoeksinstellingen in en buiten Europa.
Het CEES zoekt een marien bioloog voor de invulling van een professorschap. Van
de kandidaat wordt verwacht dat hij/zij een competitief pelagisch
of benthisch onderzoeksprogramma uitbouwt,
maar ook lesgeeft in de BSc en MSc-programma's,
en studenten begeleidt. Alle info op: www.academictransfer.org (gebruik URL-code 00347-998).
3.4. Postdoc ‘ocean ecosystem modelling’ aan de Universiteit van Luik
De MARE groep van de Universiteit van Luik zoekt een
postdoctoraal medewerker om anderhalf jaar te werken binnen het Europese SESAME
project (Southern European Seas:
Assessing and Modelling Ecosystem changes). De kandidaat
zal, aan de hand van een 3D high-resolution model,
bepalen en voorspellen welke veranderingen de ecosystemen in de Zwarte zee
ondergaan en welke invloed deze veranderingen hebben op de ecosysteemfuncties,
zoals visserij, toerisme, biodiversiteit en koolstofsekwestratie.
Meer info op http://www.marbef.org/modules.php?name=Jobs&p=vdetails&id=360.
.
3.5. Educatief medewerker BC De
Doornpanne Oostduinkerke
IWVA (www.iwva.be) is een intergemeentelijk
samenwerkingsverband in de regio Veurne en het
Westkustbekken met uitvalsbasis in Oostduinkerke.
IWVA is actief in duurzame winning, distributie en sanering van drinkwater en
het beheer van rioleringen. Daarnaast doet de IWVA aan actief natuurbeheer en
lopen er permanent natuur- en milieueducatieve projecten. Het bezoekerscentrum
van de IWVA – De Doornpanne – zoekt een educatief medewerker. De voornaamste
taken zijn permanentie en het dagelijks beheer in overleg met de
verantwoordelijke. Daarnaast frequent groepen begeleiden bij rondleidingen,
natuurwandelingen, studienamiddagen, voordrachten, enz. (kinderen, jongeren en
volwassenen o.a. scholen en bedrijven). De nieuwe kracht moet mee de
publiciteit van het centrum verzorgen en ondersteuning geven op administratief
vlak (promotiemateriaal, rapporten, verslagen, beheersplannen) en bij het
ontwikkelen en uitwerken van nieuwe thema’s en initiatieven. Kandidaten hebben
bij voorkeur een regentaatopleiding of een professionele bachelor (bv.
biologie) op zak, met aansluitende kennis op het vlak van fauna en flora. Een
sterke interesse voor de integratie van natuurbeheer en waterwinning is meegenomen.
Je bent communicatief vaardig en drukt zich goed uit in de Franse taal. Alle
andere informatie op www.verdonckpersoneel.com
(ref. 60904).
3.6. PhD in Wimereux
De Université du Littoral-Côte
d'Opale (ULCO) in het noorden van Frankrijk heeft een
sterke reputatie opgebouwd op het gebied van oceanografie, geowetenschappen,
ecologie en palaeontologie. Voor hun
onderzoeksinstituut in Wimereux (officieel het Laboratoire d'Océanologie et Géosciences of LOG) zoeken ze een doctoraatsstudent met
sterke interesse in numerieke modellering. Onder het promotorschap van Alexei Sentchev van de ULCO (alexei.sentchev@univ-littoral.fr) en Alain
Lefebvre van IFREMER (alain.lefebvre@ifremer.fr) zal de kandidaat de
circulatie en het transport in het oostelijk deel van het Engels Kanaal gaan
modelleren met als doel een betere voorspelling van de microbiële vervuiling
van de Franse Noordoostkust. Solliciteren kan tot 4 mei 2009.
3.7. Ervaren marien ecoloog bij Deltares
Het duurzaam gebruiken van het mariene en kustecosysteem vereist vaak
beslissingen van complexe aard waarbij verschillende botsende interesses spelen.
Integraal systeemonderzoek van de waterkolom en de bodem, met begrip van de
fysische, chemische en ecologische interacties en de reacties op natuurlijke en
antropogene veranderingen, is dan ook noodzakelijk. Deltares
(www.deltares.nl) bestaat sinds 1 januari 2008
en is een Nederlands onafhankelijk instituut voor toegepast onderzoek en
specialistisch advies. Hier wordt bij het aanleveren van een gespecialiseerd
advies in dit soort integrale ecosysteemkwesties, steeds alle beschikbare
wetenschappelijke kennis geïntegreerd en gekoppeld aan socio-economische
aspecten en de (inter)nationale omgevingswetgeving.
Projecten waarover het instituut zich buigt zijn vaak multidisciplinair en
behelzen onderwerpen als operationele waarschuwing- en beheersystemen,
ruimtelijke ontwikkeling en milieu, klimaat, de Kaderrichtijn
Mariene Strategie en eco-engineering. Deltaris zoekt
een ervaren multidisciplinaire mariene en/of kustwetenschapper met goede
communicatievaardigheden. Meer info over de job bij
Sharon Tatman, hoofd van de sectie Ecosystem Analysis and Assessment (+ 31 15 285 85 65).
3.8. Marine Genomics Europe biedt
zomercursus genetische technieken aan
Tussen 25 mei en 5 juni organiseert Marine Genomics Europe (MGE) een zomercursus in Marine Evolutionary
& Ecological Genomics
in het Station Biologique de Roscoff
in Frankrijk. Ph.D. studenten en post-docs
krijgen er een introductie in de genetische en genoomtechnieken om de
biologische diversiteit, evolutie en adapatie van soorten
en populaties in de oceanen te bestuderen. De kandidaten (zowel leden als
niet-leden van het MEG-netwerk) moeten wel al een
basiskennis hebben van fylogenie en/of populatie
genetica. De kost van de cursus wordt gefinancierd door MGE. Reiskosten, logement
in het instituut en catering moeten zelf voorzien worden. Meer informatie kan
opgevraagd worden bij Anne Saisi (saisi@sb-roscoff.fr en ++ 33 298 29 23 45). Applicaties moeten haar bereiken
vóór 10 april. Meer info en inschrijvingsformulier
zijn terug te vinden op de MGE website: www.marine-genomics-europe.org (onder Training & Education).
4.1. Nieuwe inzichten na analyse langetermijngegevens Westelijke zandbanken
De westelijke zandbanken in het Belgisch deel van de Noordzee zijn een uniek
ecosysteem, gekenmerkt door een reeks ondiepe en parallel aan de kust gelegen
zandbanken met een hoge biologische waarde. Sinds 1997 bestuderen
wetenschappers van de KULeuven, de Universiteit Gent,
het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO), het Nederlands Instituut
voor Ecologisch Onderzoek (NIOO), de BMM en het VLIZ dit zandbankensysteem en
de interacties tussen bodem, waterkolom en lucht. Hiervoor gebruiken ze hun
expertise in veldanalyses en experimenteel werk. Méér
dan 730.000 meetgegevens werden ondertussen verzameld. Hoog tijd om alle
gegevens eens samen te leggen en te analyseren in functie van enkele prangende
vragen vanuit het mariene beleid en onderzoek.
De geïntegreerde database kan immers gebruikt worden om vragen te beantwoorden
die niet kunnen worden beantwoord aan de hand van individuele studies. Zo werd
voor de eerste keer aangetoond dat de aanwezigheid van tong (Solea Solea)
gerelateerd is aan het voorkomen van de riffenbouwende schelpkokerworm Lanice conchilega.
Het behoud van deze riffen is noodzakelijk binnen de internationale
verplichtingen in het kader van de Habitatrichtlijn, omdat ze zorgen voor een
significant hogere diversiteit en habitatcomplexiteit. De link met het
voorkomen van tong is voor de onderzoekers dan ook een extra argument om snel
werk te maken van een daadwerkelijke bescherming en gerichte monitoring (met remote sensing) van het gebied van de Westelijke Kustbanken.
Tijdens de workshop werd ook een aanzet gegeven tot het onderzoek naar o.a. de
effecten van eutrofiëring op bodemdieren en zeevogels en de ruimtelijke
veranderingen in het voorkomen van zwarte zee-eenden. Het volledige rapport is
te downloaden vanop www.vliz.be/projects/westbanks/workshop.php.
4.2. Concentraties microplastiek in
Belgische sedimenten
Het groeiend volume aan plastiek aanwezig in de wereldoceanen vormt een
probleem op lange termijn voor de marien voedselwebben. Niet alleen is er het
grote debris dat aan het oppervlak drijft en
aanspoelt op stranden of accumuleert in oceaanzones met een rustig
stromingspatroon. Recent zijn het vooral de plastieken micropartikels die de
wetenschappelijke wereld zorgen baart. Nog bitter weinig is gekend over de
concentraties van deze kleine vezeltjes, korrels en filmstukjes - met een
lengte van rond de 20 à 40 micrometer - in de waterkolom en de zeebodem. Nog
minder weten we over de effecten ervan op organismen. Wanneer het plastiek
afbreekt tot steeds kleinere deeltjes laten ze immers hun toxines vrij in het
milieu. Omgekeerd is ook aangetoond dat er zich bij het afbreken een groeiend
oppervlak vormt waar persistente organische polluenten
(zoals PCB's) zich kunnen aan vasthechten. Deze
toxische stoffen kunnen vervolgens vrijkomen in de zeepier of het schelpdier.
Steven De Meester bestudeerde in zijn afstudeerwerk voor het eerst het
voorkomen van deze microplastics in de Belgische kustzone. In sedimenten die
zijn afgezet op stranden waren deze partikels aanwezig in zeer grote aantallen.
Vooral vezelachtige plastics waren hier dominant (gemiddeld 109 stuks per kg
droog zand). In de diepere bodemlagen van het strand (16 jaar eerder afgezet)
zijn de teruggevonden aantallen lager, wat de stijgende productie van deze
microplastics in recenter jaren weerspiegelt. Bodemstalen uit estuaria en vanop stranden bleken significant hogere concentraties
microplastics te bevatten dan de sedimenten uit het subtidaal
voor de Belgische kust. De microplastiekconcentraties
in de drie Belgische kusthavens bleken zeer variabel en granules
waren hier dominant (24 tot 118 partikels per kg gedroogd sediment). Hierbij
konden de kleine polystyreen bolletjes, vermoedelijk
afkomstig van handscrubbers gebruikt in de maritieme
beroepssector, duidelijk geïdentificeerd en geteld worden (tot 95 bolletjes per
kg droog sediment).
5.1.
Vogelopvangcentrum Oostende is verhuisd
Het Opvangcentrum voor Vogels en Wilde Dieren te Oostende (VOC - www.vogelopvangcentrum.be) heeft het
gloednieuwe gebouw in het provinciaal domein Raversijde
in gebruik genomen. De olieramp met het autoschip ‘Tricolor’ begin 2003 voor de
kust van Duinkerke bracht het prestigieuze project –
waarvoor in 2001 de eerste stappen werden gezet – in een stroomversnelling. Het
is een modern en professioneel opvangcentrum geworden waar je terecht kan met
alle gekwetste, met olie besmeurde of zieke vogels en andere wilde dieren. Er
is een mogelijkheid tot een tijdelijke uitbreiding bij olierampen, wat hopelijk nooit (meer) zal nodig zijn! Naast
opvangcentrum zal het complex voor een erg belangrijk deel fungeren als
educatief bezoekerscentrum waarbij de bezoeker een duidelijke kijk krijgt op
het revalidatiewerk.
De nieuwe locatie van het VOC Oostende is dicht bij de zee, langs één van de
invalswegen naar Oostende en vlakbij de grens met Middelkerke.
De grond werd ter beschikking gesteld door de provincie West-Vlaanderen. De
stad Oostende, Europa, de Vlaamse Overheid, de provincie West-Vlaanderen, de
Federale overheid en de Nationale Loterij financierden de bouw. De recreatieve
en culturele accommodatie van het Provinciaal Domein Raversijde
en de groene omgeving zijn extra troeven om het Opvangcentrum uit te bouwen en
bekend te maken bij het grote publiek.
5.2. Nieuwe oorzaak van
mosselvergiftiging gekend
Het eten van mosselen is voor veel mensen een feest, maar het mosselvlees kan
soms wel eens leiden tot een voedselvergiftiging. De symptomen variëren van
diaree tot braken, maar ook verlammingsverschijnselen kunnen optreden en in
extreme gevallen leiden tot sterfte van de patiënt. Men weet dat bepaalde
pathogene virussen en bacteriën de oorzaak zijn, maar in veel gevallen zijn gastro-intestinale of neurotoxines
de bron van het kwaad. Ze worden geproduceerd door microscopisch kleine algen.
De toxische wieren worden door de schelpdieren uit het water gefilterd als
voedsel. Zelf hebben ze geen last van de toxines, maar ze stapelen zich wel op
in hun eetbare vlees. Europese schelpdierkweekwateren
worden strikt opgevolgd op de aanwezigheid van deze kleine brokkenmakers.
Wanneer de algen in de analyses opduiken kunnen mosselen niet op de markt
gebracht worden. Vandaar ook het strikte verbod op het plukken van mosselen aan
onze kust. Het risico is klein dat er een infectie is, maar de gevolgen kunnen
wel super ernstig zijn.
Van één groep algentoxines (de azaspiraciden),
waarvan men de chemische structuur door en door kent, taste men in het duister
wat betreft zijn oorsprong. De eerste infectie met azaspiraciden
deden zich voor in 1995: een Nederlander werd ziek na het eten van Ierse
mosselen. Al meer dan 10 jaar is men in de Noordzee op zoek naar het organisme
dat de stof produceert. Duitse onderzoekers hebben het
toxine kunnen isoleren uit een tot voor kort voor de wetenschap ongekende soort
en genus van dinoflagelaat: Azadinium spinosum. In een eerder verschenen
studie uit 2003 werd een andere dinoflagelaat
(Protoperidinium crassipes)
als schuldige aangewezen, maar nu blijkt dat deze laatste enkel de vector is.
De alg, ontdekt in de Noordzee voor de Schotse kust,
werd in het laboratorium gekweekt tot ze er genoeg van hadden om er met behulp
van moleculeire technieken de toxines uit te halen en
te identificeren. De ontwikkelde gentechniek kan nu verder gebruikt worden om
het waarschuwingssysteem van mosselkwekerijen te verfijnen. Meer lezen?
5.3.
Belgisch deel van de Noordzee rijk aan wormen!
Van de 130.000
zeedieren en –planten die vandaag in het wereldregister mariene soorten (WoRMS, http://www.marinespecies.org) zijn opgenomen, komen er 2.070 voor in Belgische
wateren. Grote winnaars
op het vlak van soortenrijkdom zijn hier de wormen: maar liefst 727
verschillende soorten, goed voor 35% van de totale Belgische mariene
biodiversiteit. Ook de schaaldieren zijn met 502 soorten sterk
vertegenwoordigd. Krabben (39 soorten) en garnalen (5 soorten) maken er slechts
een klein deel van uit, de bulk wordt gecreëerd door kleinere schaaldiertjes tot
enkele millimeter groot. Daarnaast zijn in het Belgisch deel van de Noordzee
ook andere bekende diergroepen meer of minder soortenrijk, met o.a. 153 soorten
slakken, 118 tweekleppige schelpdieren, 129 vissen, 15 zeespinnen, 6 kwallen,
41 zeevogels en 14 zeezoogdieren.
Deze en andere betrouwbare ‘zeecijfers’ vind je terug op de VLIZ
website: www.vliz.be/cijfers_beleid/zeecijfers/index.php.
Klik op 'Biodiversiteit & ecologie’ (op het icoontje van de krab), kies
voor de rubriek 'Dieren en planten’ en dan voor ‘Biodiversiteit in zee’. Klik
op de ‘pdf’ symbooltjes naast de cijfergegevens om de bronnen zelf te
raadplegen. Door in het zoekvenster ‘World Register of Marine Species’ of ‘WoRMS’ in te geven kom je meteen bij bovenstaande cijfers
terecht.
5.4. Flanders Marine gaat van start
De Vlaamse regio kent een sterke concentratie aan know-how
en bedrijvigheid rond mariene en maritieme wetenschappen en technologie. Er is
toonaangevende kennis en ervaring aanwezig inzake
zeewetenschappen, baggerwerken, havenbeheer, offshore windenergie, scheepvaart,
zandwinning, visserij, aquacultuur, milieu- en
ingenieursconsultancy. Onder impuls van het
De strategische doelstellingen van Flanders
Marine zijn: (1) het ondersteunen van de mariene en maritieme
kennisontwikkeling; (2) de netwerking en kennistransfer bevorderen tussen het
onderzoek en de bedrijven; (3) het creëren van meer visibiliteit
voor de Vlaamse mariene en maritieme expertise; en (4) de kennis economisch
valoriseren door middel van commercialiseerbare producten en diensten. Op
2 december 2008 kwamen in Oostende vertegenwoordigers van onderzoeksinstellingen,
overheid en het bedrijfsleven bijeen voor het officiële startsein van de vzw.
Nu is het zoeken naar financiële steun om Flanders
Marine als competentiepool te ontwikkelen. Als eerste stap wordt bij het IWT
een haalbaarheidstudie aangevraagd.
5.5. Doctoraatsverdedigingen
Op 6 februari 2009 verdedigde Griet Casteleyn haar
titel als doctor in de wetenschappen met haar proefschrift: ‘Species structure and biogeography of ‘Pseudo-nitzschia pungens’. Het
onderzoek werd uitgevoerd aan de Onderzoeksgroep Protistologie
en Aquatische Ecologie aan de Universiteit Gent onder
het promotorschap van prof. dr. Wim Vyverman. De thesis is beschikbaar in de VLIZ-bib: www.vliz.be/imis/imis.php?module=ref&refid=129991.
Op 5 maart 2009 was het de beurt aan de Kenyaanse
Paul Musili Wambua,
werkzaam op het Maritiem Instituut van de Universiteit Gent (prof. dr. Eduard Somers). Hij verdedigde
zijn thesis ‘Governance of the forgotten province: a
critical appraisal of the policy, legal and institutional frameworks of the
control and management of marine resources withing
6.1. Op zoek naar milieuvriendelijke
alternatieven voor ballonwedstrijden
Het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer (www.kustbeheer.be)
wil de problematiek rond het oplaten van ballonen onder de aandacht brengen.
Ballonnen gaan vaak bij feestelijkheden massaal de lucht in en waaien dan
richting zee. Uiteindelijk versnipperen ze en vallen ze in zee. Al te vaak zien
vissen, zeezoogdieren en zeevogels de rubberresten aan voor voedsel en raken ze
verstrikt in de touwtjes. Op basis van correcte cijfers, sprekende foto’s en
duidelijke communicatie wil men dit probleem nu aankaarten. Omdat
ballonwedstrijden ook wel leuk zijn, wordt gezocht naar een waardig
milieuvriendelijk alternatief. Denk maar aan het vrijlaten van papieren
vliegers, het opbranden van papieren lampionnetjes,….
Wie een alternatief kan bedenken met een lage milieu-impact maar waar toch een
wedstrijdelement kan aan verbonden worden, wordt gevraagd contact op te nemen
met
DISCLAIMER
VLIZINE heeft als doel informatie te verstrekken. Eventuele standpunten zijn
die van de auteurs en stemmen niet noodzakelijk overeen met die van het VLIZ.
Het VLIZ is niet verantwoordelijk voor enige schade opgelopen ten gevolge van
foutieve of verkeerd geïnterpreteerde informatie in dit
e-zine, noch voor de inhoud van websites waarnaar verwezen wordt. Uw adres
opgenomen in onze e-zine rondzendlijst wordt niet aan derden doorgegeven zonder
uw toestemming en wordt niet gebruikt voor commerciële doeleinden.
COPYRIGHT
Copyright © 2008
LID WORDEN VAN HET VLIZ KAN
Meer info vindt u op onze website.
WEBSITE
http://www.vliz.be
Flanders Marine Institute
VLIZ – InnovOcean site
Wandelaarkaai 7
8400 Oostende
Tel. +32-(0)59-34 21 30
Fax +32-(0)59-34 21 31
http://www.vliz.be