|
|
VLIZINE |
Het Vlaams
Instituut voor de Zee (VLIZ) wil via dit e-zine maandelijks informeren over de
eigen activiteiten en die van onderzoeks- en beleidsgroepen in Vlaanderen
actief in de mariene en kustgebonden wetenschappen. Alle nuttige informatie van
uw kant (zoals vacatures, nieuwe projecten, vraag voor samenwerking,
interessante symposia, etc.) wordt graag ingewacht om in het eerstvolgende
VLIZINE te worden opgenomen. Dit bericht bereikt u via de VLIZINE
rondzendlijst. Om u uit te schrijven, stuur een e-mail naar info@vliz.be met in de subjectline: ‘unsubscribe VLIZINE’. Inschrijven op dezelfde
manier met vermelding: ‘subscribe VLIZINE’. Archieven van dit e-zine zijn
raadpleegbaar via deze link.
INHOUD
1. Kalender
1.1. Zeebodemkartering en
-modellering in NW-Europa: de ‘state of the art’
1.2. Internationale conferentie over risico’s op
scheepsongevallen
1.3. Tentoonstelling maritiem
archeologisch onderzoek te Brugge
1.4. Wetenschappelijke studiedag over de Scheldemonding en
de Vlakte van de Raan
1.5. Zeeforum voor derde graad secundair onderwijs
1.6. Cursus kustgids en poldergids
2. Publicaties
2.1. Nieuw superboek in de maak over walvissen en
dolfijnen van de zuidelijke Noordzee
2.2.
Ecologische atlas van de Paarse Strandloper en de Steenloper aan de Vlaamse
kust 1947-2005
2.3.
Goed en slecht nieuws over Nederlandse scheepvaart
2.4. Educatieve cd-rom over strandafval en dieren in zee
2.5.
Brits rapport over tsunamigevaar
3.
Vacatures/beurzen/fondsen
3.1. VLIZ zoekt IT-medewerker voor
datacentrum
3.2. Twee onderzoeksassistenten coastal engineering
gezocht
4. Varia
4.1. Twee Vlaamse
zee-instituten bundelen krachten
4.2. Geconsumeerde vis reeds
voor 43% afkomstig van aquacultuur
4.3. Zeezoogdierennieuws
4.4. Doctoraatsverdedigingen
e.a.
1.1. ZEEBODEMKARTERING EN -MODELLERING
IN NW-EUROPA: DE ‘STATE OF THE ART’
Op 28 september vormt het Pand (Gent) het decor voor een boeiende workshop over
zeebodemkartering en -modellering. Met deze workshop voor wetenschappers,
ingenieurs, planners en beleidsverantwoordelijken, wordt beoogd een overzicht
te geven van de resultaten voortvloeiend uit het project MAREBASSE (Federaal
Wetenschapsbeleid). De thema’s zijn gerelateerd aan bagger- en stortoperaties,
milieu(effect)studies, 2/3D sediment(transport)modellering, geo-akoestische
technieken en de akoestische classificatie van de zeebodem. De
zeebodemkartering wordt gekaderd in de ruimere context van het InterregIIIb
project MESH ‘Mapping European Seabed Habitats’. Het nut en de toepasbaarheid
van kaartmateriaal staan centraal tijdens deze workshop, en de visies en noden
van diverse eindgebruikers zullen de nodige aandacht krijgen. Graag zo snel
mogelijk inschrijven, wegens beperkte plaatsen. Voor een gedetailleerd
programma en de inschrijvingsmodaliteiten:
http://users.ugent.be/~vvlancke/Marebasse/Events.htm. Meer informatie: mailto:vera.vanlancker@ugent.be (09/264 45 89).
1.2.
INTERNATIONALE CONFERENTIE OVER RISICO’S OP SCHEEPSONGEVALLEN
Om op de drukbevaren Noordzee het risico op ongevallen zo laag mogelijk te
houden is er nood aan technische en organisatorische maatregelen, gestoeld op
een degelijke en grensoverschrijdende analyse van die risico’s. Vanuit die
invalshoek organiseren de partners in het ‘Marine Incidents Management’ project
(federaal Wetenschapsbeleid), op 19 en 20 oktober 2006 het internationaal
colloquium MIMAC 2006 (http://www.vliz.be/projects/mimac/symp.php).
Dag één van de conferentie zal achtereenvolgens inzoomen op de risico’s van
zeegebonden activiteiten in het Belgisch, Nederlands, Frans en Engels deel van
de Noordzee, en ingaan op databeheer, effecten en beheer van olielozingen en
vervuiling met hormoonverstorende stoffen. Op dag twee wordt dieper ingegaan op
rampenplanning, zowel op het organisatorische als het operationele vlak, en
worden voorbeelden aangereikt uit België, Nederland, Frankrijk, Engeland,
Duitsland en Denemarken. Het gebeuren vindt plaats in het historisch kader van
het Provinciaal Hof op de markt te Brugge. Inschrijven kan nog net (zie
website)!
1.3.
TENTOONSTELLING MARITIEM ARCHEOLOGISCH ONDERZOEK TE BRUGGE
Aansluitend bij het internationaal colloquium ‘To sea or not to sea’ - dat van
21 tot en met 23 september plaatsvindt te Brugge - biedt de tentoonstelling
‘Verdronken Verleden’ een blik op het maritiem archeologisch onderzoek in
België en op enkele befaamde maritiem archeologische projecten in het
buitenland (http://www.vliz.be/marcol/Nl/index.php).
De tentoonstelling is opgesteld in vier talen, omvat een reeks informatieve
panelen en een selectie vondsten, en is nog zeker tot eind september 2006 vrij
te bezoeken in het Provinciaal Hof op de markt te Brugge.
1.4.
WETENSCHAPPELIJKE STUDIEDAG OVER DE SCHELDEMONDING EN DE VLAKTE VAN DE RAAN
Om voeding te geven aan de beleidsmakers en zoveel mogelijk beschikbare
basisinformatie boven tafel te krijgen, organiseren het Vlaams Instituut voor
de Zee en ProSes2010, de Projectdirectie voor de uitvoering van de
Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium, op vrijdag 13 oktober 2006 te
Oostende een wetenschappelijke studiedag met als titel "De Vlakte van de
Raan van onder het stof gehaald”. Ter ondersteuning van het beleid is een
diepgravende wetenschappelijke onderbouwing immers essentieel. Op deze dag zal
zoveel mogelijk informatie over het gebied van onder het stof worden gehaald,
rond thema’s zo ruim als hydrografie, geomorfologie, ecologie, historiek en
archeologie. Deelnemers ontvangen tevens een uitgebreide referatenmap. Voor het
volledige programma en inschrijvingsmodaliteiten zie: http://www.vliz.be/NL/home&id=124.
1.5. ZEEFORUM
VOOR DERDE GRAAD SECUNDAIR ONDERWIJS
Van 26 februari 2007 tot 2 maart 2007 organiseren het Coördinatiepunt duurzaam
kustbeheer en Horizon Educatief al voor de derde maal het ‘Zeeforum’. Dit
Zeeforum biedt leerlingen van de derde graad secundair onderwijs de kans om in
klasverband te leren en te discussiëren rond bepaalde zeegerelateerde thema’s.
Op vijf data (26, 27, 28 februari en 1, 2 maart 2007) wordt telkens één
onderwerp ingeleid door een drietal experten, waarna de leerlingen onder
begeleiding van een deskundige in kleine groepen op zoek gaan naar een
oplossing voor het geschetste probleem. De thema’s zijn: ‘Havens en zeewering’,
‘Vervuiling: een zaak van iedereen’, ‘Biodiversiteit: elke schakel telt’,
‘Toerisme, economie en natuur: verzoenbaar?’ en ‘Kusterfgoed in het verweer’.
Het initiatief is gratis, en kan desgewenst (tegen betaling) worden uitgebreid
tot een ganse dag programma. Inschrijven kan tot 20 december 2006. Het
volledige programma is binnenkort te downloaden via de website: http://www.west-vlaanderen.be/upload/kustzonebeheer/.
1.6. CURSUS
KUSTGIDS EN POLDERGIDS
Het Centrum voor Natuurbeschermingseducatie West-Vlaanderen (CVN) organiseert
straks - i.s.m. Natuurpunt Educatie en Inverde vzw, in opdracht van het
Agentschap Natuur en Bos - twee uitgebreide cursussen: één over de (oost)kust,
en één over de polders. In elk van beide cursussen ligt de klemtoon op de
verschillende biotopen die resp. de oostkust van België en de polders rijk
zijn. De typische vegetatietypes, de fauna en het natuurbeheer krijgen de
nodige aandacht, en worden gekaderd in het cultuurhistorische ontstaan van het
landschap. Voor elk van beide cursussen bedraagt de kostprijs 60 EUR, en dit
voor 9 halve en 5 volle dagen gespreid over de periode oktober 2006 – juni
2007. De cursus ‘Kustgids’ vindt plaats in het Zwin tussen 5 oktober en 14
juni. De cursus ‘Poldergids’ start pas op 9 november, duurt tot 16 juni en gaat
door in het Bezoekerscentrum Uitkerkse Polder. Meer info: CVN West-Vlaanderen
(Tel: 050/82 57 26; cvn.westvlaanderen@skynet.be; http://www.c-v-n.be).
2.1. NIEUW
SUPERBOEK IN DE MAAK OVER WALVISSEN EN DOLFIJNEN VAN DE ZUIDELIJKE NOORDZEE
Vanaf december 2006 ligt dit boek in de
betere boekhandel. ‘Walvissen en dolfijnen in de zuidelijke Noordzee’ is een
eigentijdse opvolger van de publicatie van Stichting De Noordzee uit 1992:
‘Bruinvissen, dolfijnen en walvissen van de Noordzee’. Het nieuwe boek biedt
een actueel en uitgebreid overzicht van de in de Noordzee levende dolfijnen en
walvissen. Hoofdauteur Kees Camphuysen is overigens niet de eerste de beste.
Als internationaal gerenommeerd Nederlands zeevogel- en zeezoogdierkenner, is
hij als geen ander op de hoogte van het reilen en zeilen van zeezoogdieren in
het zuidelijk deel van de Noordzee. De lezer van het boek zal dan ook verrast
worden door het grote aantal soorten dat in de Noordzee voorkomt, maar ook door
de hoeveelheid kennis en leuke wetenswaardigheden. Het boek bevat afbeeldingen
die niet eerder zijn gepubliceerd en foto’s van dolfijnen en walvissen in de
Noordzee. Het boek richt zich vooral op het heden, maar ook het verleden èn de
toekomst komen aan bod. Het telt 120 pagina’s en kost 25 EUR. Voorintekenen kan
tot 30 oktober 2006 via http://www.natuurpunt.be/winkel.
2.2. ECOLOGISCHE
ATLAS VAN DE PAARSE STRANDLOPER EN DE STEENLOPER AAN DE VLAAMSE KUST 1947-2005
Het nieuwe boek ‘Een ecologische atlas van
de Paarse Strandloper en de Steenloper aan de Vlaamse kust 1947-2005’ is veel
meer dan het zoveelste ornithologische werk uit de lage landen. Het is het
relaas geworden van 60 jaar telwerk en gedragsstudie van twee merkwaardige, op
het eerste zicht weinig verschillende waadvogels, karakteristiek voor de
Vlaamse strandhoofden en havens. Beide hoofdrolspelers vertegenwoordigen echter
ook twee uitersten in aanpassingsvermogen aan onze mensenmaatschappij: de
Paarse Strandloper die het, als stugge milieuspecialist van natuurlijke en
kunstmatige rotskusten, sinds 1980 behoorlijk moeilijk heeft gekregen; en de
Steenloper die, als opmerkelijk opportunistische cultuurvolger, tussen 1947 en
2005 zowaar vertienvoudigde in aantal. Alles samen vormen ze een dankbaar
studieonderwerp, dat in dit werk ten gronde werd doorwrocht door hoofdauteur
Marc Becuwe en medeauteurs Paul Lingier, Raymond Deman, Georges De Putter, Koen
Devos, Guido Rappé en Peter Sys. Het boek is een productie van het Vlaams
Instituut voor de Zee, het INBO, het Agentschap voor Natuur en Bos, de
Provincie West-Vlaanderen, de stad Oostende, Mergus Vogelwerkgroep
NW-Vlaanderen en de afdeling Kust van het Agentschap MD&K. Het telt 184
pagina’s en is doorspekt met meer dan 100 authentieke foto’s en grafieken en
wordt afgesloten met een uitgebreide kaartenbijlage. Na de officiële
voorstelling op 29 september zal dit werk te verkrijgen zijn via de
Natuurpuntwinkel (http://www.natuurpunt.be/winkel).
2.3. GOED EN
SLECHT NIEUWS OVER NEDERLANDSE SCHEEPVAART
Op de website van de Nederlandse overheid http://www.trendsinwater.nl/ onder ‘Laatste
editie’, vind je twee nieuwe factsheets m.b.t. de belasting van het zeemilieu
met stoffen afkomstig van de scheepvaart in het Nederlandse deel van de
Noordzee. En wat blijkt? Bij controlevluchten is het volume aan olievlekken op
zee tussen 1990 en 2004 drastisch afgenomen. Op basis van deze metingen kan
worden geconcludeerd dat de hoeveelheid minerale olie geloosd op zee in die
periode met maar liefst 95% is gedaald, van 17.890 ton naar 447 ton!
Slechter gaat het met de atmosferische depositie, afkomstig uit de verbrandingsmotoren
van schepen. Terwijl de totale neerslag aan gemeten PAK’s (11),
stikstofverbindingen en zware metalen (6) naar de Nederlandse zoute wateren
tussen 1990 en 2004 is gedaald, is de atmosferische depositie van de
scheepvaart juist toegenomen. Deze toename van 23% voor PAK’s, 46% voor
stikstofverbindingen en 52% voor zware metalen (voornamelijk nikkel) is toe te
schrijven aan de groei van het transport met schepen.
Bron: EUCC Coastal News 2006-07/08.
2.4. EDUCATIEVE CD-ROM OVER STRANDAFVAL EN DIEREN IN ZEE
Drie jaar lang werkte de afdeling Industriële Wetenschappen van het Vrij
Technisch Instituut Veurne aan een didactische cd-rom over het kustbiotoop. In
het kader van een Comenius- en Interreg-project werkte het VTI-Veurne hiertoe
samen met Italiaanse, Spaanse en Franse scholen, met als eindproduct o.a. een
didactische cd-rom over vier thema’s: strandafval, dieren in de zee, bomen in
het bos en waterkwaliteit van de vijver. Telkens wordt een stuk theorie
afgewisseld met speelse computertoepassingen en suggesties tot veldwerk. Dat
het product er mag zijn blijkt alvast uit de bekroning met een tweede plaats op
Vlaams niveau op de e-twinning wedstrijd en de nominatie voor de prijs ‘Focus
Aarde’ van de Stichting Dirk Frimout. Coördinator van het project is Lut
Hoornaert (lut.hoornaert@vtiveurne.be).
2.5. BRITS RAPPORT OVER TSUNAMIGEVAAR
Na de dood en vernieling zaaiende tsunami van december 2004, gaven nogal wat
landen hun onderzoeksinstituten in 2005 de opdracht na te gaan wat de mogelijke
risico’s voor het optreden van een tsunami in eigen streek waren. In België
deed het Waterbouwkundig Laboratorium van Borgerhout een dergelijke oefening,
die vervolgens o.a. gepubliceerd werd in het gratis infoblad over zee en kust,
‘De Grote Rede’ (http://www.vliz.be/docs/groterede/GR12_tsunami.pdf).
Het Britse rapport kan gedownload worden op: http://www.defra.gov.uk/news/latest/2005/flood-0627.htm.
Beide rapporten kwamen alvast tot de conclusie dat de risico’s op het voorkomen
van een tsunami in onze contreien zeer laag zijn.
3.1. VLIZ ZOEKT IT-MEDEWERKER VOOR DATACENTRUM
Het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) zoekt voor onmiddellijke indiensttreding
een contractueel IT-medewerker voor het datacentrum. De kandidaat krijgt als
opdracht het ontwikkelen en onderhouden van websites, databanken en andere
toepassingen binnen het datacentrum van het VLIZ en het ‘IOC Project Office for
IODE’ van UNESCO. Ook het systeemonderhoud (onder Linux en Windows) en het
onderhoud en verder uitwerken van de GRID-computing infrastructuur en
toepassingen behoren tot de taken. Vereisten zijn: diploma in informatica,
kennis van webontwikkeling (PHP en HTML), kennis van relationele databanken
(MSAccess, MSSQL en/of MySQL), kunnen werken in teamverband en de Nederlandse
en Engelse taal beheersen. VLIZ biedt een uitdagende job in een dynamische
omgeving, een contract van twee jaar (verlengbaar) en een salaris volgens
diploma/ervaring. Spreekt deze functie je aan, stuur dan uiterlijk op 9 oktober
2006 een sollicitatiebrief met cv naar Jan Mees, directeur VLIZ, Wandelaarkaai
7, 8400 Oostende (jan.mees@vliz.be; Tel.: 059/34 21 30).
3.2. TWEE ONDERZOEKSASSISTENTEN COASTAL ENGINEERING GEZOCHT
Het departement Burgerlijke Bouwkunde van de Gentse universiteit biedt twee
voltijdse betrekkingen aan voor een assistentenplaats (4 jaar), om onderzoek te
verrichten naar respectievelijk: (1) de golfimpact op overhangende delen van
monolithische kustverdedigingsstructuren (startdatum bij voorkeur 1 november
2006); en (2) de ontwikkeling van een 3D numeriek model voor de voorspelling
van meanders in rivieren (startdatum 1 januari 2007). Voor beide posities wordt
verwacht dat de kandidaat bereid is een doctoraat over dit onderwerp voor te
bereiden. De kandidaten dienen in het bezit te zijn van een ingenieurs- of
licentiaatsdiploma in een relevante discipline. Ervaring met numerieke
modellering en/of projecten in laboratoria met inbegrip van datacollectie en
–analyse, strekt tot aanbeveling. Uiterste datum voor sollicitatie: 30
september 2006. Meer info: prof. Peter Troch, Peter.Troch@UGent.be; Tel.: 09/264 54 89.
4.1. TWEE VLAAMSE ZEE-INSTITUTEN BUNDELEN KRACHTEN
Op vrijdag 22 september 2006 is het zover. Dan ondertekenen Paul Breyne,
gouverneur van West-Vlaanderen en voorzitter van het Vlaams Instituut voor de
Zee en Erik Van Bockstaele, administrateur-generaal van het Instituut voor
Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO), een formeel samenwerkingsakkoord tussen
het onderzoeksdomein ‘Visserij’ van het ILVO en het VLIZ. Het doel is de realisatie
van een vergaande samenwerking rond informatieuitwisseling en databeheer. Lees
verder op: http://www.vliz.be.
4.2. GECONSUMEERDE VIS REEDS VOOR 43% AFKOMSTIG VAN
AQUACULTUUR
Dit bericht was recent te lezen in het toonaangevende wetenschappelijke
tijdschrift Nature (http://www.nature.com/news/2006/060904/full/060904-9.html).
Uit een rapport van de Food and Agriculture Organization van de Verenigde
Naties (FAO) blijkt dat in 2004 reeds 45,5 miljoen ton vis afkomstig was uit
kweek, tegenover 60 miljoen ton uit wildvangst. Dat betekent dat de
inhaalbeweging van de aquacultuur op de visserij nog niet is gestopt. Terwijl
de wildvangst reeds decennia kampt met een status-quo, is het aandeel
aquacultuur sinds 1980 gestegen van 9 naar 43%. Deze evolutie wordt met
argusogen gevolgd door zij die terecht claimen dat nogal wat vissoorten
gekweekt worden met andere wildgevangen vis als voedsel (= “niet oplossen van
probleem van overbevissing, maar verplaatsen”), of vrezen voor allerlei
negatieve effecten zoals het overbrengen van ziektes, het genetisch
‘uitvlakken’ van wilde populaties of het produceren van afvalproducten met
algenbloei als gevolg. Anderen zien veeleer de economische successen en de
mogelijkheden die gecreëerd worden, vooral dan in derdewereldlanden.
4.3. ZEEZOOGDIERENNIEUWS
Tussen begin augustus en heden werden weer heel wat dode Bruinvissen op de
Belgische en Nederlandse stranden aangetroffen. De zeezoogdierendatabank van
BMM (http://www.mumm.ac.be/NL/Management/Nature/search_strandings.php)
vermeldt 18 exemplaren voor onze kust; de NZG Marine Mammal database
(http://home.planet.nl/~camphuys/CetaceaAut2006.html) registreerde 74
exemplaren op Nederlandse stranden. In Nederlandse wateren werden ook nog eens
92 levende exemplaren gemeld in diezelfde periode. Verder maakt deze site
melding van 1-2 exemplaren van de Gewone of Gestreepte Dolfijn voor de kust van
Scheveningen op 23 en 25 augustus 2006.
4.4. DOCTORAATSVERDEDIGINGEN
e.a.
* Op 19 september 2006 mocht Herlinde Noppe haar doctoraal proefschrift
verdedigen aan de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Gent. Titel van
het proefschrift was ‘Analytiek van hormoonverstorende stoffen in
milieumatrices’ . In twee van de vijf deelstudies stond het Schelde-estuarium
in de schijnwerpers. Promotoren waren: prof. H. De Brabander en prof. C.
Janssen.
* Dezelfde week, namelijk op 22 september 2006, is het de beurt aan Stefan
Voorspoels van het Toxicologisch Centrum van de Universiteit Antwerpen, om zijn
proefschrift getiteld ‘Verspreiding van gebromeerde vlamvertragers in het
Belgische milieu’ te verdedigen. De verdediging vindt plaats om 15u in het
auditorium Kinsbergen van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen.
DISCLAIMER
VLIZINE heeft als doel informatie te verstrekken.
Eventuele standpunten zijn die van de auteurs en stemmen niet noodzakelijk
overeen met die van het VLIZ. Het VLIZ is niet verantwoordelijk voor enige
schade opgelopen ten gevolge van foutieve of verkeerd geïnterpreteerde
informatie in dit e-zine, noch voor de inhoud van websites waarnaar verwezen
wordt.
Uw adres opgenomen in onze e-zine rondzendlijst wordt niet aan derden
doorgegeven zonder uw toestemming en wordt niet gebruikt voor commerciële
doeleinden.
COPYRIGHT
Copyright © 2006
Vlaams Instituut voor de Zee. Delen uit dit e-zine mogen in andere publicaties
worden overgenomen, maar uitsluitend met bronvermelding. Deze publicatie mag
wel in haar geheel ter kennismaking worden doorgestuurd naar derden.
LID WORDEN VAN HET VLIZ KAN
Meer info vindt u op onze website.
WEBSITE
http://www.vliz.be
VLIZ
Vlaams Instituut voor de Zee vzw
Flanders Marine Institute
Wandelaarkaai 7 - B-8400 Oostende, Belgium
Tel. +32/(0)59 34 21 30
Fax +32/(0)59 34 21 31
http://www.vliz.be