Dag van de Wetenschap 2019 - Sea. Science! Fiction? | Vlaams Instituut voor de Zee
 

Vlaams Instituut voor de Zee

Platform voor marien onderzoek

Dag van de Wetenschap 2019 - Sea. Science! Fiction?

Op zondag 24 november 2019 vindt de jaarlijkse Dag van de Wetenschap plaats. Ook dit jaar zet het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) de deuren open van het Marien Station Oostende en kan je aan boord gaan van het onderzoeksschip Simon Stevin. Tijdens deze editie onthullen zeewetenschappers de technologische vooruitgang die geen (science)fiction meer is. Bouw je eigen onderwaterrobot, neem het op tegen een computer in een wedstrijdje ‘plankton herkennen’, volg een live demo van een duikende diepzeerobot, woon boeiende lezingen bij en neem een kijkje binnenin een echte meetboei. Wij hebben voor elk wat wils!

Ben je geïnteresseerd in zeeonderzoek en wil je eens rondneuzen op een onderzoeksschip? Zak dan op 24 november - Dag van de Wetenschap - af naar het Marien Station Oostende van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ). Wetenschappers onthullen er de technologische vooruitgang in het zeeonderzoek.

Smartphones en virtual reality kennen we ondertussen al. Robots en artificiële intelligentie komen eraan. Technologische ontwikkelingen gaan tegenwoordig razendsnel en zijn niet meer weg te denken uit ons dagelijkse leven. Ook in het zeeonderzoek voltrekt zich momenteel een technologische revolutie. Nieuwe technologieën stellen ons in staat om de diepste plekjes van de oceaan te ontdekken, om op een hele nieuwe manier naar plankton te kijken of om vanachter een bureau broeikasgassen te meten in de Noordzee. Kortom, technologie stelt de mariene wetenschap in staat om nieuwe gebieden te verkennen en maakt grensverleggend wetenschappelijk onderzoek van topniveau mogelijk.

Ook het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) zet de nieuwste technologische snufjes in om nog diepgaander onderzoek te voeren. Tijdens deze editie van de Dag van de Wetenschap onthullen mariene wetenschappers de technologie achter de wetenschap van de zee.

Wanneer?

Zondag 24 november, doorlopend van 10.00 tot 17.00 uur. Vrije toegang

Waar?

Marien Station Oostende, Slipwaykaai 2, 8400 Oostende
Gemakkelijk te bereiken met de gratis veerboot: Oostende centrum (Visserskaai) - Oosteroever (Maritiem Plein)
Voldoende parkeergelegenheid.
 

Programma

Hieronder vind je een greep uit het aanbod aan interactieve standen, demo's, workshops en lezingen die plaatsvinden in het Marien Station Oostende. Mis ook de kans niet om de sfeer op te snuiven aan boord van het onderzoeksschip. De bemanning en de wetenschappers geven je graag uitleg over de werking van het schip en de staalnameapparatuur aan boord. Na een bezoek aan het MSO en de RV Simon Stevin kan je opwarmen met een lekkere beker koffie, thee of warme chocolademelk. Stil de kleine honger met een lekkere vanillewafel. De opbrengst gaat volledig naar 'de zee als goed doel', de VLIZ-filantropiewerking.

Interactieve standen en demo's

  • Onzichtbaar licht meten. De robot ‘Panthyr’ is ontworpen om op zee zelfstandig de "kleur" van het water en de lucht te meten. Met deze informatie kunnen wetenschappers foto’s genomen door satellieten beter interpreteren en nieuwe toepassingen ontwikkelen voor het gebruik van satellietfoto's. Leer hoe we door het gebruik van robots licht dat onzichtbaar is voor de mens toch zichtbaar kunnen maken en meten.
  • Het eerste “zeerobotcentrum” van de Lage Landen. Robots zie je steeds vaker. Op school, op het werk, thuis, en zeker op zee zijn ze niet meer weg te denken. Ook zeeonderzoekers kunnen stilaan dromen van robots die het zware werk opknappen. Kom met je eigen ogen het enige “zeerobotcentrum” van de Lage Landen ervaren. De robotfamilie van het VLIZ telt momenteel 3 telgen, die elk een naam kregen van een geleerde uit een Belgische stripreeks: het onbemande oppervlaktevaartuig 'Adhemar', de autonome onderwater robot 'Barabas', en de op afstand bestuurbare onderwater robot ‘Zonnebloem’.
  • Planktononderzoek: slimmer dan artificiële intelligentie? Doe de test! Plankton speelt een hoofdrol in het functioneren van het zee-ecosysteem. We komen steeds meer en meer te weten over plankton door de inzet van nieuwe technologieën. Zo is er de video planton recorder (a.k.a 'Darth Vader'), een onderwatermicroscoop die door het water glijdt en beelden maakt van het plankton. Artificiële intelligentie wordt ingezet om de beelden minitieus te bekijken. Leer hoe wetenschappers plankton verzamelen en neem het op tegen artificiële intelligentie in een wedstrijdje 'plankton herkennen'! Verder kan je levend plankton bekijken, de 'Darth Vader' ontmoeten en een selfie nemen met onze coole planktonwetenschappers.
  • Telemetrie: de whereabouts van vissen. Telemetrie is een technologie die gebruik maakt van zenders en ontvangststations om de verspreiding en migratie van vissen te bestuderen. Het helpt wetenschappers om onbeantwoorde vragen over de migratie van vissen op te helderen. Het VLIZ en het Instituut voor Natuur en Bosonderzoek (INBO) beheren zo’n 170 ontvangststations in het Belgisch deel van de Noordzee en de Westerschelde. Om de data verzameld door de ontvangststations uit te lezen, ontwikkelden onderzoekers een speciaal ontgrendelsysteem. Lukt het jou om de juiste ontvanger te detecteren en los te koppelen?
  • Zeebodemonderzoek. De bodem van de Noordzee bevat een schat aan informatie uit het verleden die ons inzichten kan bieden voor de toekomst. Nieuwe technieken en instrumenten stellen onderzoekers niet alleen in staat om het bodemoppervlak te bestuderen maar ook om diep in de bodem te kijken. Volg een live-demo met deze hoogtechnologische apparatuur in het nabijgelegen visserijdok en ervaar hoe wetenschappers naar de bodem kijken. De demo's vinden plaats in het Visserijdok om 11u, 13u30 en 15u30 (afhankelijk van de weersomstandigheden).
  • Klimaatverandering gemeten door een boei. De mens stoot grote hoeveelheden CO2 uit waardoor de temperatuur op aarde en in de oceaan stijgt. Dit is niets nieuws, maar wat betekenen deze drastische veranderingen juist voor onze planeet en waarom is het zo belangrijk om de effecten ervan te bestuderen? Een speciale boei in het Belgisch deel van de Noordzee doet 24u op 24 en 7 dagen op 7 metingen van het water en de atmosfeer in het kader van het onderzoek naar klimaatverandering. Kom een kijkje nemen hoe deze gigantische boei eruit ziet en werkt.
  • Hoogtechnologisch laboratorium voor biodiversiteitsonderzoek. LifeWatch België maakt deel uit van de Europese LifeWatch-infrastructuur en kan beschouwd worden als een virtueel laboratorium voor biodiversiteitsonderzoek. Bezoek onze biobank, een rijke collectie aan stalen afkomstig uit de zee, en knutsel je eigen zeeorganisme.
  • De zee als goed doel. Ben je gepassioneerd door de zee en heb je er ooit over nagedacht om marien onderzoek een duwtje in de rug te geven? Dat kan via 'de zee als goed doel', de filantropiewerking van het VLIZ, het enige goede doel in Vlaanderen dat zich specifiek richt op marien wetenschappelijke kennis. We vertellen je er meer over aan onze stand. Koop er je duurzame eindejaarsgeschenken (sweaters, koffietas, draagtussen, etc.) uit onze Sea&Science collectie, en steun daardoor meteen ‘de zee als goed doel’

Workshop ' Bouw je eigen Robot' (VOLZET)

Hoe werken onderwaterrobots en hoe bewegen ze zich onder water? Kom zelf je eigen onderwaterrobot ontwerpen en bouwen! Je neemt deel aan de Workshop in team. Elk team bestaat uit 2 personen. De minimumleeftijd is 9 jaar en elk team moet uit minstens 1 persoon van 12 jaar of ouder bestaan. Deelname is gratis, maar inschrijven is vereist. Het aantal plaatsen is beperkt

Ik schrijf me in voor de (gratis) workshop

Lezingen

In vier boeiende lezingen (30 min.) brengen experten je op de hoogte van de technologische vooruitgang in het zeeonderzoek.
Place to be: Marien Station Oostende Slipwaykaai 2, 8400 Oostende
 
11:30 - 12:00 Nieuwe uitdagingen voor diepzeeonderzoek in de 21ste eeuw - Prof. Dr. Ann Vanreusel (UGent)
 
De diepzee was lange tijd onbekend terrein. Sinds kort weten we dat deze extreme omgeving geen oase van zand is, maar dat grote delen bestaan uit bijzondere ecosystemen zoals riffen gevormd door koudwaterkoralen, diepe canyons, en uitgestrekte vlaktes bedekt met metaalrijke knollen. De ontwikkeling van nieuwe technologieën en de toenemende interesse om delen van de diepzee te ontginnen voor mineralen hebben recent een nieuwe wending gegeven aan het diepzeeonderzoek. Deze voordracht geeft inzicht in wat we momenteel weten van de diepste delen van de oceaan, wat de belangrijkste lacunes zijn in onze kennis, en wat de mogelijke opportuniteiten maar ook bedreigingen zijn voor de ontginning van de diepzee.
14:00 - 14:30 Meten op afstand: in het spoor van gezenderde vissen - Dr. Jan Reubens (VLIZ)
 
Vissen zijn in staat om lange migratietochten te ondernemen. Als bescherming tegen belagers, of in hun zoektocht naar voedsel of het ideale plekje om te paaien, op te groeien of te overwinteren. Recente technologische ontwikkelingen binnen de telemetrie – het meten op afstand –  maken het mogelijk om nog accurater en in meer detail de bewegingen en gedragingen van gezenderde vissen te volgen. Deze lezing gaat dieper in op het gebruik van telemetrie op zee en een aantal interessante waarnemingen worden onder de loep genomen.

15:00 - 15:30 Slimmer dan de waarnemer: beeldherkenning & natuurstudie - Hannes Ledegen (Natuurpunt Studie)

Voor het determineren van soorten maken waarnemers meer en meer gebruik van nieuwe technologieën zoals automatische beeldherkenning. Hoe werkt deze technologie en is deze al slimmer dan de waarnemer? Wordt de waarnemer binnenkort overbodig, of resulteert dit net in bétere waarnemers? Wat zijn de huidige limieten van de sprongen voorwaarts en hoe beïnvloeden wij die? De lezing 'Slimmer dan de waarnemer: beeldherkenning & natuurstudie' geeft een antwoord op deze vragen. Aan de hand van live-demo's ontdekken we hoe automatische beeldherkenning werkt en testen we samen de gloednieuwe app ObsIdentify.

16:00 - 16:30 Het begraven verleden van onze Noordzee - Dr. Jan Seys (VLIZ)
 
Dankzij nieuwe technologieën geeft de Noordzeebodem, beetje bij beetje, haar geheimen prijs. Begraven oervalleien bewoond door mammoeten en wolharige neushoorns, verdronken steden en eilanden, walruskerkhoven en munitiestortplaatsen uit Wereldoorlog I. In een reis door de tijd neemt de spreker je mee in een steeds veranderende zeeomgeving.
 

Volg ons op Facebook en Instagram en beleef het evenement!