WOI-munitiestort op Paardenmarkt zandbank vóór Heist groter en giftiger dan gedacht | Vlaams Instituut voor de Zee
 

Vlaams Instituut voor de Zee

Platform voor marien onderzoek

WOI-munitiestort op Paardenmarkt zandbank vóór Heist groter en giftiger dan gedacht

Oostende, 2013.11.08 - Ook honderd jaar na WOI duiken nog verrassende nieuwe gegevens op. Zo blijkt dat de WOI-dumpsite in de ondiepe kustwateren vóór Heist zeer waarschijnlijk veel meer gifgas bevat dan tot nu toe werd aangenomen. Deze nieuwe resultaten zijn het gevolg van intens speurwerk in oude archieven, naar aanleiding van de publicatie van het nieuwste nummer van het tijdschrift De Grote Rede met als titel “De Groote Oorlog en de Zee” en een hieraan gewijde studiedag op 8 november (Bredene).

Persbericht door: Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ)

Eerst het bekende nieuws. Vóór de kust van Heist, op de zandbank Paardenmarkt, is een belangrijke dumpsite van oorlogsmunitie uit Wereldoorlog I gesitueerd. Het is er verboden te vissen of het anker uit te werpen, want er liggen grote hoeveelheden granaten, deels geladen met gifgas, op en in de bodem. Na de eerder toevallige ontdekking in 1971 bij de uitbreidingswerken voor de haven van Zeebrugge, volgde heel wat onderzoek om de grootte en de toestand van het stort te kunnen inschatten. De onbereikbaarheid van de met zand en slib bedekte munitie enerzijds, en de grote risico’s verbonden aan het graven in deze zandbank anderzijds, zorgden er evenwel voor dat het onderzoek geen nieuwe informatie kon toevoegen over de omvang en de samenstelling van het stort. De tot op vandaag gehanteerde cijfers zijn dan ook op drijfzand gebouwd. De raming van een totaalhoeveelheid van 35.000 ton munitie berust integraal op één getuigenis, uit de tweede hand en ‘herverteld’ na ruim een halve eeuw. Daarin stelt voormalig directeur van de baggerfirma Decloedt dat gedurende zes maand a rato van 300 ton per dag werd gestort. De veronderstelling dat van deze munitie, 1/3 gifgas betreft, volgde dan weer indirect uit de verhouding in munitiegebruik op het eind van de oorlog door de Duitse artillerie en dus niet uit registraties bij de stortoperatie ter plaatse.

Nieuw speurwerk door dr. Luc Vandeweyer (Rijksarchief) en dr. Tine Missiaen (Universiteit Gent), brengt een heel andere waarheid aan het licht. Uit nooit eerder doorplozen dossiers van het Bestuur van het Zeewezen, van de Recuperatiedienst van het Belgisch Leger en van het kabinet van toenmalig Belgisch minister van oorlog Masson blijkt dat het bij het storten op de Paardenmarkt van achtergebleven munitie uitsluitend ging om gifgasgranaten. De gedumpte munitie op de Paardenmarkt bestaat dus hoogstwaarschijnlijk vrijwel volledig, in plaats van voor een derde deel, uit gifgasgranaten. Tekenend hiervoor is dat het betreffende subdossier uit het archief van het Bestuur van het Zeewezen als titel meekreeg: “Immersion d’obuz à gaz asphyxiant”. Chemische munitie leverde immers het grootste gevaar op en kon niet, zoals bij conventionele munitie gebruikelijk was, in een kuil aan land gecontroleerd tot ontploffing worden gebracht; de kans dat dampen door de wind oncontroleerbaar zouden worden weggeblazen was immers te groot. Daarom scheidde de ‘Service de la Récupération’ van het Belgische leger na WOI de achtergebleven munitie systematisch in chemische en ‘gewone’ granaten, zo blijkt. De chemische munitie werd opzijgelegd om naar zee te worden afgevoerd. De conventionele munitie werd in de directe buurt aan land gecontroleerd tot ontploffing gebracht.

De dienst Hydrografie van het Bestuur der Zeewezen had de Paardenmarkt aangewezen als ideale stortplaats, vermits het een ‘banc absorbant’ betrof waarin de granaten zouden wegzinken en spoedig onder het slib zouden verdwijnen. Als gevolg hiervan vertrokken de dumpingschepen vanuit de haven van Zeebrugge. Over de precieze aantallen obussen begraven op de Paardenmarkt blijft de briefwisseling vaag. Zeker is dat een belangrijk deel van de achtergebleven chemische munitie, honderdduizenden gifgasgranaten voor het overgrote deel van Duitse origine, hier terecht is gekomen.

Persmoment

De pers wordt vriendelijk uitgenodigd op de toelichting rond de nieuwe ontdekkingen m.b.t. het gifgasstort op de Paardenmarkt site. Deze toelichting, verzorgd door dr. Tine Missiaen (UGent) en dr. Luc Vandeweyer (Rijksarchief), komt aan bod ter gelegenheid van de studiedag “De Groote Oorlog en de Zee” (voor het volledige programma van de studiedag, zie: http://www.vliz.be/nl/node/455).

Wanneer

vrijdag 8 november 2013
11.00-11.40 uur

Waar

Staf Versluyscentrum, Kapelstraat 76, Bredene

Wat

11:00-11:30    Plenaire toelichting nieuwste resultaten Paardenmarkt dumpsite
11:30-11:40    Mogelijkheid tot stellen van vragen

Perscontact

Jan Seys – GSM: +32-(0)478-37 64 13; jan.seys@vliz.be


Persknipsels