Activiteiten op de Spuikom

De druk op de Spuikom is groot omdat deze waterruimte voor verscheiden doeleinden wordt gebruikt. De uitgestrektheid spreekt veel watersporters aan om te zeilen of te surfen en het ondiepe water biedt ideale omstandigheden voor het organiseren van opleidingen. Een paar jaar terug hernam vzw Pronad de oestercultuur en andere aquacultuur activiteiten in de oude kweekputten van Halewyck. Ook de recreatie op de dijk en de kleinschalige visserij oefenen bijkomende druk uit op de Spuikom. Tenslotte vinden allerhande watervogels hier tijdens de wintermaanden voldoende rust en voedsel tijdens hun trekbewegingen naar het zuiden of noorden. In het verleden werd de Spuikom ook regelmatig gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek en ook voor deze gebruikers zou de Spuikom open moeten blijven staan.

Om alle gebruikers maximaal van de Spuikom te laten genieten is een minimum aan ruimtelijke planning nodig. Deze kaart geeft de belangrijkste zones aan waar de verschillende activiteiten mogen plaatsgrijpen.

Beweeg de muis over de kaart

Gevaarlijke zone.

Nabij de sluizen is elke activiteit verboden. De verboden zone wordt bepaald door een lijn bepaald door een punt op de noordoever op 100 meter van de spuisluis en een punt op de zuideroever op 125 meter van de spuisluis.

Wind- en waterkracht

Het blijft een open vraag of een waterkrachtcentrale zal worden gebouwd op de Spuikom. De gebiedsvisie laat zulks toe voor zover de reeds aanwezige gebruikers niet zullen belemmerd worden in hun activiteiten. In zo'n scenario wordt de Spuikom gevuld tijdens hoogtij en de opgebouwde waterlaag kan dan worden aangewend voor het aandrijven van een turbine. Er werd reeds een openbare offerte gehouden (i.o. WWK) voor het plaatsen van waterkrachtcentrales op onze waterlopen: één van deze locaties betrof de Spuikom in Oostende. Er waren twee inschrijvers, doch de inschrijvingen bleken niet conform. Aldus werd de aangevatte procedure gestopt en blijven de ingediende offertes eigendom van een Tijdelijke Vereniging.

Er is nog geen concrete aanvraag ingediend voor het plaatsen van windmolens langs de Spuikom.

Aquacultuur

Het water van de Spuikom is het enige oppervlaktewater in Vlaanderen dat de bestemming 'schelpdierwater' heeft meegekregen.

Het Aquacultuurcentrum Oostende beschikt over een vergunning voor het gebruik van een gedeelte van het water- en grondoppervlak voor de uitoefening van aquacultuuractiviteiten. De vergunning is geldig voor één jaar met stilzwijgende verlenging voor dezelfde duur door betaling van een retributie. Twee zones die tegen de dijk aanliggen dienen als 'kweekparken'. De noordelijke zone is ong. 4ha groot en wordt aan de oostzijde begrensd door een lijn die loopt van de oostelijke grens van de gebouwen van de oesterkwekerij tot aan de St.-Maartensbrug aan de kant van Bredene. Het gebied strekt zich 250m uit in de Spuikom en is 170m breed. Het zuidelijk park ligt ten westen van de St.-Maartensbrug en omvat een gebied van 5ha (140m breed en 420m lang). In de gebiedsvisie worden aquacultuur activiteiten toegelaten over de ganse oppervlakte van de Spuikom terwijl waterpeilschommelingen beperkt blijven tot het strikte minimum voor onderhoudswerkzaamheden aan de glooiingen/steigers.

Natuur (winterrustgebied watervogels)

De noordelijke helft van de Spuikom is tussen oktober en het begin van de paasvakantie gereserveerd als rustgebied voor watervogels. Tijdens deze winterperiode is het voor watervogels van levensbelang om in een rustig gebied te kunnen overwinteren. Tijdens de winterperiode is dan ook elke watersportactiviteit In deze zone verboden.
Tot de voornaamste watervogels die tijdens de wintermaanden op en langs de Spuikom aanwezig zijn, behoren de aalscholver, de brilduiker, de dodaars, de fuut en de meerkoet. Gedurende de laatste 20 jaar zijn er door lokale vogelkijkers tellingen uitgevoerd. Het aantal meerkoeten en dodaarzen is sterk verminderd, maar de overige soorten zijn tegenwoordig sterker vertegenwoordigd. Een aantal zeldzame soorten, zoals duikers en fuutachtigen (roodkeelduiker, parelduiker, kuifduiker) en de zwarte zee-eend komen geregeld voor op de Spuikom. De tellingen geven aan dat het gebied van de Spuikom een belangrijk overwinteringsgebied is voor een groot aantal kwetsbare en zeldzame watervogelsoorten. Bovendien is de Spuikom ook een belangrijke slaapplaats voor meeuwen tijdens de winterperiode.

Clickable map

Beweeg de cursor over één van de afbeeldingen voor meer uitleg.

Vissen

Vissen is toegestaan over de ganse spuikom, met uitzondering van het gebied aan de sluizen, dat voor geen enkele activiteit toegankelijk is, en het gebied voor de oesterkweek. Tijdens de wintermaanden is de noordelijke helft van de spuikom een winterrustgebied voor de talrijke watervogels die in het gebied voorkomen en moet elke activiteit in de zuidelijke helft plaatsgrijpen.

Vissen met hengel en of kruisnet is gebonden aan een vergunning die door de Stad Oostende wordt afgeleverd. Deze vergunningen worden toegekend op individuele basis.

Wetenschappelijk onderzoek

België heeft een lange traditie in het zeewetenschappelijk onderzoek. Professor G. Gilson richtte begin vorige eeuw een marien-biologisch laboratorium op in een oesterkwekerij te Oostende. Het inzicht dat de Spuikom een model kan zijn voor het Noordzee-ecosysteem en dus geschikt is voor beschrijvend en experimenteel ecologisch onderzoek, leidde in de jaren zestig en zeventig tot een exponentiële groei van wetenschappelijke studies. Parallel startte het toegepast onderzoek met betrekking tot diverse aspecten van de kweek van oesters. Dit onderzoek greep plaats vanuit de vroegere loodsen van de oesterkwekerij Halewyck aan ‘het sleetje’, tegenwoordig de lokalen van de vzw Inside/Outside

De duidelijke terugloop van het wetenschappelijk onderzoek in de Spuikom rond de jaren tachtig was een gevolg van de achteruitgang van de waterkwaliteit die resulteerde in een massale groei van Zeesla. Recent werd met een vernieuwde inventarisatie van het bodemleven van de Spuikom, het onderzoek naar de organismen die er voorkomen opnieuw leven ingeblazen door de Universiteit Gent.

Natuureducatie

Alhoewel de Spuikom er uitziet als een havendok, biedt het tal van mogelijkheden voor natuureducatie. Een rijk en gevarieerd leven komt voor op de bodem en op de vele steigers. Horizon Educatief organiseert regelmatig wandelingen in en rond de Spuikom voor het lagere onderwijs waarbij de natuur centraal staat. Ook de oestercultuur komt aan bod in deze activiteiten. Daarnaast voorziet ook het Aquacultuurcentrum voor educatie rond hun activiteiten op de Spuikom.

Webmaster | © Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK)