Zuiders waterezeltje

Uit Kust Wiki
Versie door Daphnisd (Overleg | bijdragen) op 26 okt 2011 om 11:03

Ga naar: navigatie, zoeken
Category:Revision


Zuiders waterezeltje
Het zuiders waterezeltje Proasellus coxalis is een zoetwaterpissebed, die oorspronkelijk enkel voorkwam in rivieren en riviermondingen rond het Middellandse Zeegebied. Deze soort heeft zich sinds 1931 doorheen West-Europa verspreid, waarschijnlijk als verstekeling in het ballastwater van binnenvaartschepen. In 1998 werd de soort voor het eerst in België waargenomen, waar hij anno 2011 verspreid is in de binnenwateren vooral in het centrum en het westen van Vlaanderen. Als slechte zwemmers zijn zoetwaterpissebedden vooral te vinden tussen waterplanten, tussen stenen en op de bodem, waar ze zich voeden met dood organisch materiaal.




Wetenschappelijke naam

Proasellus coxalis (Dollfus, 1892)


Oorspronkelijke verspreiding

Het zuiders waterezeltje Proasellus coxalis werd in 1892 voor het eerst beschreven op basis van exemplaren uit het meer van Kinnereth in Israël [1](Vercauteren en Wouters, 2008). Men vermoedt echter dat de soort afkomstig is uit Zuid-Italië en de Egeïsche eilanden in Griekenland [1](Vercauteren en Wouters, 2008), al rekenen sommigen de hele Middellandse Zee-regio tot het oorsprongsgebied [2](Nehring 1999).


Eerste waarneming in België

Het zuiders waterezeltje werd in België voor het eerst waargenomen in 1998 [3] (Messiaen 2010). De soort werd in dit jaar gevonden in een aantal stalen die door Vlaamse Milieu Maatschappij (VMM) op diverse locaties in Vlaanderen genomen waren. Hoewel de meeste stalen in zoetwater genomen werden, werd het zuiders waterezeltje ook aangetroffen in brak water, behorende tot het studiegebied [4](persoonlijke mededeling door Pieter Boets 2011).


Verspreiding in België

Het zuiders waterezeltje wordt in en rond het kanaal Gent-Terneuzen waargenomen, zoals in de Avrijevaart en een aantal kreekjes ten noorden van Gent nabij de Nederlandse grens. Ook in het nabijgelegen Leopoldkanaal dat in Zeebrugge in zee uitmondt, komt deze soort voor [4](Persoonlijke mededeling Pieter Boets 2011).

Deze pissebed werd eveneens vermeld in de bovenloop van de Raambeek in Heist-op-den-Berg, nabij Mechelen (Vercauteren en Wouters, 2008) en aan de Antwerpse Noord-Zuidverbinding. [4](Persoonlijke mededeling Pieter Boets 2011).

Hoewel het een typische zoetwatersoort is, gedijt het in België ook in brakke wateren en werd daarom opgenomen in deze niet-inheemse soortenlijst [5](Boets 2011 Crustacean).


Verspreiding in onze buurlanden

De eerste waarneming van het zuiders waterezeltje buiten zijn oorsprongsgebied dateert van 1931 en vond plaats in het Duitse Rijngebied [6](Holdich and Pockl, 2007). Vermoedelijk kwam het zuiders waterezeltje vanuit de monding van de Rhône in Zuid-Frankrijk in de Rijn terecht via het Rijn-Rhônekanaal (Nehring, 2005; Holdich and Pockl, 2007). Via het Dortmund-Eemskanaal bereikte de soort in 1987 het Eems-estuarium in Noord-Duitsland [6](Holdich and Pockl, 2007). Sinds de jaren 50 komt deze zoetwaterpissebed in de meeste binnenwateren van Noord-Duitsland voor, zoals in de Eems, de Elbe, de Ruhr en de Wezer. In de Bovenrijn in Zuid-Duitsland is deze soort echter vrij zeldzaam [6](Holdich and Pockl, 2007).

In Nederland, werd het zuiders waterezeltje voor het eerst vermeld in 1978 [1](Vercauteren en Wouters, 2008) toen de soort gevonden werd in enkele beken in de provincie Limburg. Anno 2011 is de soort er vrij algemeen te vinden [7][8](Huwae & Rappé 2003, Tolkamp ). Centraal in Nederland is deze zoetwaterpissebed te vinden in de Waal (nabij Nijmegen), de Rijn (nabij Arnhem) [9] (Vermonden 2010) en de Maas [10](Josens 2005). Na het herbekijken van eerder verzameld materiaal, werd duidelijk dat de soort al sinds 1948 in Nederlands Limburg (in Vlodrop aan de Ruhr rivier) gevonden werd, maar toendertijd werd verward met een andere niet-inheemse zoetwaterpissebed Proasellus meridianus [7](Huwae & Rappé 2003).


Wijze van introductie

TEKST


Redenen waarom deze soort zo succesrijk is in onze contreien

TEKST


Factoren die de verspreiding beïnvloeden

TEKST


Effecten of potentiële effecten en maatregelen

TEKST


Specifieke kenmerken

TEKST


Weetjes

TITEL

TEKST


Geraadpleegde bronnen

  1. 1,0 1,1 1,2 Vercauteren, Th.; Wouters, K.A. (2008). Proasellus coxalis sensu auctorum (Crustacea, Isopoda) in de bovenloop van de Raambeek te Heist-op-den-Berg: eerste vaststelling van deze zoetwaterpissebed in België Antenne : tijdschrift van de Antwerpse Koepel voor Natuurstudie 2(4): 12-16. details
  2. Nehring, S.; Leuchs, H. (1999). Neozoa (Makrozoobenthos) an der deutschen Nordseeküste: eine Übersicht. Bericht BfG, 1200. Bundesanstalt für Gewässerkunde = Federal Institute of Hydrology: Koblenz. 131 pp. details
  3. Messiaen, M.; Lock, K.; Gabriels, W.; Vercauteren, Th.; Wouters, K.; Boets, P.; Goethals, P.L.M. (2010). Alien macrocrustaceans in freshwater ecosystems in the eastern part of Flanders (Belgium) Belg. J. Zool. 140(1): 30-39. details
  4. 4,0 4,1 4,2 persoonlijke mededeling door Pieter Boets 2011.
  5. Boets, P.; Lock, K.; Goethals, P.L.M. (2011). Shifts in the gammarid (Amphipoda) fauna of brackish polder waters in Flanders (Belgium) J. Crust. Biol. 31(2): 270-277. details
  6. 6,0 6,1 6,2 Holdich, D.; Pölck, M. (2007). Invasive crustaceans in European inland waters, in: Gherardi, F. (Ed.) (2007). Biological invaders in inland waters: profiles, distribution, and threats. Invading Nature - Springer Series in Invasion Ecology, : pp. 29-75. details
  7. 7,0 7,1 Huwae, P.; Rappé, G. (2003). Waterpissebedden: een determineertabel voor de zoet-, brak- en zoutwaterpissebedden van Nederland en België. Wetenschappelijke Mededelingen van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging, 226. KNNV Uitgeverij: Utrecht. ISBN 90-5011-171-8. 55 pp. details
  8. Tolkamp, H. (1983). Beken in Noord- en Midden-Limburg Natura (Amst.) 80(1): 94-101. details
  9. Vermonden, K.; Leuven, R.S.E.W.; van der Velde, G. (2010). Environmental factors determining invasibility of urban waters for exotic macroinvertebrates Diversity Distrib. 16: 1009-1021. details
  10. Josens, G.; Bij de Vaate, A.; Usseglio-Polatera, P.; Cammaerts, R.; Chérot, F.; Grisez, F.; Verboonen, P.; Vanden Bossche, J.P. (2005). Native and exotic Amphipoda and other Peracarida in the River Meuse: new assemblages emerge from a fast changing fauna Hydrobiologia 542: 203-220. details