DE VLEET · Zee- & kustencyclopedie

Nieuws

Momenteel wordt de Ecomare encyclopedie gemigreerd naar VLIZ.
De versie die je nu ziet is tijdelijk, en wordt binnenkort voorzien van een nieuwe en opgefriste lay-out.

Orka

© Marijke de Boer

De orka's zijn de grootste soort uit de familie van de dolfijnen. Orka's jagen vaak in groepen, waarbij ze een school vis bij elkaar drijven en naar de oppervlakte jagen. Ze patrouilleren ook weleens langs kusten om bijvoorbeeld zeehonden te vangen. Ze werpen zich dan op de kust om hun prooi te grijpen. Best gevaarlijk, want als ze te ver doorschieten, kunnen ze niet meer in het water terugkomen. In het noorden van de Noordzee leeft een groep orka's, rond de Shetland- en Orkney-eilanden.

Gespot bij de Orkney-eilanden

Orka's | © Marijke de Boer

Verspreiding en leefgebied

Verspreiding van orca's | © Ecomare, Sherri Huwer

Orka's komen in alle wereldzeeŽn voor, met een voorkeur voor koeler water. Boven Schotland zijn ze algemeen. Ook in de noordelijke Noordzee worden ze regelmatig gezien. In de zuidelijke Noordzee is de orka een dwaalgast. In de Nederlandse zeeŽn zijn ze dus heel zeldzaam.

Strandingen op de Nederlandse kust

Orca in de Waddenzee (Lauwersoog) | © RTL Nieuws

DatumPlaats en bijzonderheden
4 december 1783 Domburg, zwanger vrouwtje
1811 Engelsmanplaat
15 april 1832 Ameland, (levend, maar gedood)
30 november 1841 Wijk aan Zee, vrouwtje (levend)
vůůr 1887 Katwijk aan Zee, geslacht onbekend
1895 Wassenaarse Slag
7 september 1909 Noordwijk aan Zee, jong mannetje
1918 Egmond aan Zee, geslacht onbekend
november 1918 Zandvoort
augustus 1921 Vlieland
november 1921 Wieringen, mannetje
eind april 1926 Lichtschip Haaks, mannetje
20 juli 1931 Terschelling, mannetje
5 januari 1935 Wissekerke, mannetje
21 oktober 1936 Noordwijk aan Zee, vrouwtje
10 juli 1937 Texel, vrouwtje
22 september 1937 Terschelling
14 oktober 1937 Ameland
8 juli 1943 Terschelling, zwanger vrouwtje (levend)
20 juli 1943 Terschelling
8 juli 1945 Noordwijk aan Zee
28 december 1947 Schiermonnikoog, oud mannetje
zomer 1958 Terschelling
15 augustus 1959 Schiermonnikoog
20 juli 1961 Goeree, geslacht onbekend
10 oktober 1963 Texel, mannetje
18 oktober 1963 Noordwijk aan Zee, geslacht onbekend
12 september 2009 Scheveningen, oude schedel
23 juni 2010 Waddenzee bij Lauwersoog, jong vrouwtje, levend
Bron: Kompanje, 1995

Orka Morgan

Orka Morgan werd in juni 2010 gered uit de Waddenzee. Ze was sterk vermagerd, zwak en zonder haar familieleden in deze ondiepe zee terecht gekomen. Na een aantal maanden in het Dolfinarium ging het al een stuk beter met het jonge vrouwtje. Toch wordt zij niet weer teruggebracht naar zee. Een team van internationale orka-specialisten heeft zich over de situatie van Morgan gebogen en is tot de conclusie gekomen dat terugzetten in de natuur geen optie is. Morgan is haar familie kwijt en zonder familie zal ze het waarschijnlijk niet gaan redden. Kees Camphuysen van het Nederlands Instituut voor Zee Onderzoek verwoordt het als volgt; "Wat je dan doet is een kleuter van drie jaar in het bos achterlaten en zeggen dat zijn moeder daar misschien ergens rondloopt". Het Dolfinarium heeft voor haar definitieve woonruimte gevonden in een dierenpark op Tenerife. Ondanks felle protesten, een rechtszaak en heel veel Morgan-tweets is het dier daar eind november naar toe verhuisd.

Zwemmende gifcontainers

orka | © marijke de boer

In 2005 bleek uit onderzoek van het Wereldnatuurfonds dat orka's van alle dieren in het poolgebied de meeste giftige stoffen bevatten. In het vlees werden grote hoeveelheden cfk's, pesticiden en brandwerende stoffen ontdekt. Omdat orka's aan het eind van de voedselketen zitten, krijgen zij veel gifstoffen binnen.

Namen

  • Ned: Orka (zwaardwalvis)
  • Lat: Orcinus orca
  • Eng: Orca (killer whale)
  • Fra: l'orque (le) (l'orque ou ťpaulard)
  • Dui: Schwertwal (Orka, Killerwal)
  • Dan: Spśkhugger
  • Nor: Spekkhogger

Kenmerken

afmetingen:

tot 10 meter

gewicht:

tot 10.000 kilo

kleur:

zwart met wit

leeftijd:

mannetjes tot 40 jaar, vrouwtjes tot 70 jaar

voedsel:

zeehonden, walvisachtigen, grote vissen, vogels zoals pinguins

vijanden:

mensen, o.a. door zeevervuiling

info

CC-BY-NC, Ecomare 2017
Bijgewerkt: 29/09/2016