DE VLEET · Zee- & kustencyclopedie

Nieuws

Momenteel wordt de Ecomare encyclopedie gemigreerd naar VLIZ.
De versie die je nu ziet is tijdelijk, en wordt binnenkort voorzien van een nieuwe en opgefriste lay-out.

Kustgebieden

Noordzee zonsondergang | © foto fitis, sytske dijksen

Langs de Noordzee komen allerlei soorten kusten voor. Aan de westkant, in het noordoosten en op Helgoland zijn het rotskusten. In het zuiden en het oosten liggen vooral zandige kusten, met stranden en duinen. Overal waar de rivieren door vlak land in zee uitmonden zijn er een brede, vaak vertakte riviermondingen. Vanaf Texel tot en met het Deense schiereiland Skallingen ligt een wadkust: een beschermende rij eilanden met daarachter een groot ondiep getijdengebied. Verder noordelijk ligt een fjordenkust, met diepe inhammen in het Deense heuvelland. Op buitendijkse gronden in de riviermondingen en langs de rand van de wadden komen kwelders voor.

Fauna van het kustgebied

jonge doornhaai | © foto fitis, sytske dijksen

Kusten zijn vaak rijk aan natuur. In het ondiepe kustwater leven honderden soorten zeedieren, zoals schelpdieren, kreeftachtigen en jonge vis. Tong, schol en haring groeien hier op. Rotskusten zijn het rijkst aan soorten. Waddengebieden en riviermondingen zijn het rijkst aan voedsel. Stranden zijn relatief arm aan soorten en voedsel. Een strand is eigenlijk een barre zandvlakte. Er komen maar enkele soorten dieren en planten voor.

De kust van Noorwegen

De Noorse Noordzeekust bestaat uit afgeronde kale rotsen en steile kliffen. Er liggen vele grote en kleinere eilanden. Er zijn veel diepe inhammen, de fjorden. De grote fjorden komen 100 kilometer landinwaarts en kunnen wel 1200 meter diep zijn. Fjorden zijn ontstaan door gletsjers in de ijstijden. Die hebben diepe dalen in de Noorse bergen uitgeschuurd. Toen na de ijstijden de zeespiegel steeg kwamen de gletsjerdalen onder water te staan.

De Schotse kust

Broedkolonie papegaaiduikers | © Foto Fitis, www.fotofitis.nl

De oostkant van Schotland is een rotskust met diepe inhammen en hoge kliffen. De Schotse kust is wel minder grillig dan de Noorse fjordenkust. In de ijstijden was de ijsmassa op Schotland veel lager dan die op Noorwegen. Op sommige plekken aan de Schotse kust liggen duingebieden met stranden. Twee archipels, de Orkney's en de Shetlands, vormen de grens van de Noordzee in het noordwesten. Op deze woeste eilanden, maar ook op de Schotse Noordzee-kust, broeden zeevogels zoals alken, zeekoeten, papegaaiduikers en drieteenmeeuwen. Er leven grote kolonies grijze zeehonden.

De Engelse kust

krijtrotsen van Dover | © foto fitis, sytske dijksen

Aan de Engelse kust liggen meestal lage kliffen met een stenig strand ervoor, onderbroken door inhammen en riviermondingen. De Wash is een klein waddengebied, dat in één van deze inhammen ligt. In de riviermondingen en achter strandwallen liggen op sommige plaatsen kwelders en wadden. De kust van East Anglia in het zuiden bestaat uit grind, dat door de golven naar het strand is verplaatst. De Engelse kust ten zuiden van de Theems bestaat uit hoge kalkrotsen. Dat zijn de beroemde witte krijtkliffen bij Dover. Bij die kliffen ligt ook de zuidgrens van de Noordzee.

Het zuidoostelijk kustgebied

kust bij Den Helder | © foto fitis, sytske dijksen

De Noordzeekust van Calias tot en met midden Denemarken is een zandig landschap van stranden en duingebieden. In het zuidwesten van Nederland ligt het Deltagebied en in het noorden begint een rij eilanden met daarachter een landschap van geulen en bij eb droogvallende platen: de Waddenzee. De Deense Noordzeekust heeft op sommige plaatsen lagunes, die in Denemarken fjorden worden genoemd. De enige rots in het hele gebied is Helgoland.

Waddenlandschappen

Waddenzee | © foto fitis, sytske dijksen

In het waddengebied komen van nature vier landschappen voor:
- de eigenlijke wadden, in de luwte achter de eilanden, in de Waddenzee;
- zandplaten en stranden, aan de Noordzeekant en in de buurt van de zeegaten;
- kwelders, aan de luwe kant van de eilanden en aan de vastelandskust;
- duinen, aan de Noordzeekant. Mensen hebben daar nog het polderlandschap met dijken aan toegevoegd.