Strand als vindplaats oerleven ondergelopen Noordzeevlakte | Vlaams Instituut voor de Zee
 

Vlaams Instituut voor de Zee

Platform voor marien onderzoek

Strand als vindplaats oerleven ondergelopen Noordzeevlakte

Oostende (2022.10.03) – Strandvondsten van mammoetbeenderen, botresten van reuzenalk of walrus, oeros of holenleeuw getuigen ook vandaag nog van een  prehistorisch verdwenen Noordzeelandschap. Een rijk gebied met rivierdalen, tussen Engeland en het continent, pas zo’n achtduizend jaar geleden door zeespiegelstijging herschapen in wat we nu als de Noordzee kennen. Op 14 oktober 2022 organiseert het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) i.s.m. diverse instellingen een studiedag rond dit thema. Deelnemers krijgen tevens de kans om botresten van het strand aan experten voor te leggen. 

Persbericht door: Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ)

De Noordzee zoals we die nu kennen is pas ontstaan na de laatste IJstijd, die eindigde ca. 11.500 jaar geleden. Op de piek van die koude periode zo’n 20.000 jaar geleden, maar ook tijdens eerdere ijstijden, bevond het wereldwijde zeeniveau zich minstens 100 meter lager dan vandaag en stond de zuidelijke Noordzee meerdere malen vrijwel droog. Dit gebied, later herdoopt tot ‘Doggerland’, was – afhankelijk van het heersende klimaat – een steppe- of meer bebost landschap, gekenmerkt door een rijk leven. Wolharige mammoeten en neushoorns, reuzenherten, oerossen en steppewisenten, maar ook holenleeuwen vonden er hun gading. In zee waren tijdens koudere periodes walruskolonies op eilanden gevestigd, en zochten reuzenalken (de ‘pinguin van het noorden’) naar voedsel.

De voorbije decennia is de aandacht voor dit verdwenen landschap en oerleven sterk toegenomen, mede door vondsten van vissers op zee en van burgers op Noordzeestranden. Deze ‘burgerwetenschappers’ krijgen daarbij hulp van experten, verbonden aan onderzoeksinstellingen. Zij delen graag hun kennis om zo samen tot een nog beter inzicht te komen.

In dit kader organiseert het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) op vrijdag 14 oktober 2022 de studiedag ‘Fossielen van de Noordzee’. Experten van het VLIZ, het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, Naturalis, het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, het Agentschap voor Onroerend Erfgoed en Paleontologica Belgica bieden een boeiend dagprogramma aan. In de voormiddag delen ze hun kennis over zee- en strandvondsten van fossiele zoogdieren, vissen, vogels en schelpen in het Noordzeegebied, en belichten ze het onderzoek en de bestaande collecties in musea. De namiddag staat in het teken van interactiviteit. In diverse demo’s kan het publiek kennis maken met technieken van conservatie, en leren hoe je fossiel botmateriaal herkent en onderscheidt van recent slachtafval, dit alles aan de hand van rijkelijk voorzien demonstratiemateriaal. Tevens kunnen deelnemers eigen strandvondsten van beenderresten voorleggen aan de topexperten.

De pers wordt vriendelijk uitgenodigd tot deze studiedag, incl. interactieve sessie (graag vooraf aanmelden bij perscontact). 

Wanneer

Vrijdag 14 oktober 2022 – 9:00 tot 17:00

Programma

09:00

Ontvangst & koffie

09:25

Intro dagvoorzitter | Jan Seys, VLIZ

09:30

Verwelkoming | Jan Mees, VLIZ

09:40

Deel 1 - Vondsten Belgisch deel van de Noordzee en Zuidelijke Bocht | Ruth Plets, VLIZ

 

  • Moderne Mammoetjagers en klimaatsveranderingen: De Noordzee als schatkamer voor paleontologie en archeologie | Dick Mol

 

  • Vogelresten uit vervlogen tijden | Bram Langeveld, Natuurhistorisch Museum Rotterdam (NMR)

 

  • Visresten van de stranden: identificatie en interpretatie | Wim Wouters, Koninklijk Belgisch Instituut Natuurwetenschappen (KBIN)

 

  • De zuidelijke Noordzee, een walhalla voor fossiele schelpen | Frank Wesselingh, Naturalis Biodiversity Center (NBC)

 

  • Was de Vlaamse kust ooit een vakantieoord voor walrussen? | Klaas Post

 

  • Fishing for ancient whales : exciting finds from the Eocene of the North Sea | Olivier Lambert, Koninklijk Belgisch Instituut Natuurwetenschappen (KBIN) - Engelstalige lezing

11:20

Koffiepauze

11:40

Deel 2 - Onderzoek & collectievorming | Frank Wesselingh, NBC

 

  • De IJstijdfauna van de Noordzee. De collecties van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen | Elodie-Laure Jimenez & Mietje Germonprét, Koninklijk Belgisch Instituut Natuurwetenschappen (KBIN) - Engelstalige lezing

 

  • Noordzeefossielen in de collectie van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam  | Bram Langeveld, Natuurhistorisch Museum Rotterdam (NMR)

 

  • Noordzeefossielen in de collecties van Naturalis | Natasja den Ouden & Isaak Eijkelboom, NNaturalis Biodiversity Center (NBC)

 

  • Geofysisch/paleo-landschappelijk onderzoek in de zuidelijke Noordzee | Ruth Plets, Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ)

 

  • Fossielen op het strand en in het Belgische deel van de Noordzee. Wat zegt de regelgeving: Vlaams en federaal? | Marnix Pieters, Agentschap Onroerend Erfgoed

12:55

Lunch

14:00

Deel 3 - Demo’s: hoe vondsten herkennen & bewaren? | Dick Mol

15:00

Deel 4 - Aan de slag met aanwezig & meegebracht materiaal | Dick Mol

 

TAFEL 1: Conservering fossiele vondsten (Anthonie Hellemond, Joeri Ryckaseys & Alex Verlinden)
TAFEL 2: Fossiele schelpen (Frank Wesselingh)
TAFEL 3: Pleistocene landzoogdieren (Dick Mol, Cees Laban)
TAFEL 4: Recent botmateriaal van het strand (An Lentacker, Bea De Cupere)
TAFEL 5: Vis- en vogelresten (Wim Wouters + Bram Langeveld)
TAFEL 6: Zeezoogdieren (Olivier Lambert, Klaas Post)

16:00

Receptie

 

Beeldmateriaal

Animatie:

Prehistorische fossielen en verdronken landschappen in het Belgisch deel van de Noordzee

Perscontact

Jan Seys, woordvoerder VLIZ: jan.seys@vliz.be | +32-(0)478-37 64 13