Ostende, de koningin der badsteden van Zuid-Amerika?

Dit verhaal roept veel vragen op. Laten we beginnen bij de belangrijkste: waarom beslist iemand om een nieuwe badplaats te stichten? Vóór de 19^de eeuw wordt de kust beschouwd als een vijandige plek die je beter kunt vermijden. Onder invloed van de Romantiek verandert deze visie: ongerepte natuur wordt plotseling ‘hot’. De terug-naar-de-natuur-beweging zorgt paradoxaal voor de ontwikkeling van de eerste Europese badplaatsen. Die groeien rond 1900 uit tot ware metropolen.

Zo ook Oostende aan de Belgische kust. Dankzij haar thermale kuuroord, de aanwezigheid van de koninklijke familie en heel wat ondernemers, uitstekende transportverbindingen, een indrukwekkende architectuur en een ruim aanbod aan vertier, groeit Oostende uit tot een van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Europa. Haar faam reikt zelfs tot andere continenten. Tegen de eeuwwisseling bezoeken duizenden intercontinentale toeristen de stad, vooral uit Amerika. Toerisme is toen al niet meer alleen voor de elite; ook de middenklasse trekt naar zee. En elke zondag brengen trains de plaisirs duizenden arbeiders zeewaarts voor een daguitstap.
 

Overal ter wereld ontbolstert het toerisme. Overal schieten badplaatsen als paddenstoelen uit de grond, vaak in oude vissersdorpen. Soms vinden projectontwikkelaars nog braakliggende terreinen, zoals in Deauville, Cabourg of Westende. Dat laatste project is het werk van Edouard Otlet, de 'tramkoning' wiens commercieel imperium tot ver buiten Europa reikt. Het idee van Fernand Robette om een badplaats te stichten was dus zeker niet gek, maar waarom in Argentinië?
 

Het ondernemerschap zat Fernand in het bloed. Zijn ouders, Zéphyr Robette en Virginie Frère, hadden fortuin gemaakt als distilleerders en verdelers van sterke dranken. Dat geschiedde in de regio rond Bergen en Valenciennes, in samenwerking met de Franse schoonfamilie. Ze zetten vijf kinderen op de wereld. Fernand, de jongste telg (°1866) studeert aan de Université Libre de Bruxelles en keert in 1890 terug naar Mons om er in het huwelijksbootje en in het familiebedrijf te stappen. Het noodlot slaat echter snel toe. Zijn vrouw sterft kort daarna en Fernand hertrouwt met de Gentse Raquel van Hende. 
 

De plannen zijn ambitieus: grote hotels, villa's en een casino. De Franse architecten Hughier en Chapeaurouge ontwerpen de stad niet volgens het traditionele Argentijnse schaakbordpatroon, maar met een diagonale stratenstructuur. Een structuur die samenkomt op een hoofdlaan en in een waaiervorm uitmondt op de kust. Dat laatste deel lijkt eerder op het plan van de Franse badplaats Cabourg, en geenszins op Oostende aan zee. De nieuwe badplaats ontwikkelt zich op braakliggend terrein op 350 kilometer van Buenos Aires, ietsje dichter dan Mar del Plata. Vele straatnamen verwijzen direct naar België: Calle Amberes, Calle Brusselas, Calle Mons, Calle Rubens en Avenida Robette.
 

De werken zijn al goed opgeschoten als op 6 april 1913 de officiële opening plaatsvindt. Er is een pier gebouwd door de Japanse ingenieur Ohno voor de aanvoer van materialen en passagiers. Het bouwwerk dient ook als toeristische attractie om op te wandelen of te vissen, en ook een bar mag niet ontbreken. Een promenade uit gewapend beton geeft de dijk de nodige uitstraling. Vooral Aziatische en Europese migranten bouwen er villa’s, maar ook het luxehotel Termas met 80 kamers. Bovendien plant de spoorwegmaatschappij Ferrocaril Sud om Ostende direct aan te sluiten op het spoorwegnet naar de hoofdstad. In afwachting voorziet een speciale Decauville-trein de aansluiting. Deze Franse uitvinding dient om transport in onherbergzame gebieden te vergemakkelijken.
 

Maar het loopt anders. Fernand en zijn Italiaanse partner Agostino Polí krijgen het nodige kapitaal niet bijeen, de moeilijkste horde bij het uit de grond stampen van een nieuwe badplaats. Succesvolle voorbeelden elders, zoals in het Franse vakantieoord Cabourg, tonen dat zelfs lokaal gevestigde ontwikkelaars met uitstekende connecties binnen de financiële elite hemel en aarde moeten bewegen om investeerders te overtuigen. Laat staan dat het zou werken bij recent geïmmigreerde ondernemers uit de middenklasse, zoals Polí en Robette. 

Bovendien lijkt Robette geen voorafgaande expertise te hebben met het exploiteren van badplaatsen of met de kust tout court. Onderzoek naar zijn banden met Oostende of andere Belgische badplaatsen leveren geen resultaat op. En ook de natuurkrachten blijken sterker dan hun ambities.
 

Robette overleeft niet alleen de Eerste, maar ook de Tweede Wereldoorlog. Hoogstwaarschijnlijk vlucht hij uit Argentinië om te ontsnappen aan enorme schulden. Hij sterft anoniem in Oostakker in mei 1949. Robette wordt bijgezet in het familiegraf van zijn echtgenote Raquel Van Hende op de begraafplaats Campo Santo in Sint-Amandsberg. Dit einde benadrukt het belang van zijn tweede vrouw in dit avontuur, iets wat helaas in de historische bronnen onderbelicht blijft. Het wijst ook op een zekere breuk met zijn familie in Bergen. Wat er van Fernand en Raquel is geworden na hun vertrek uit Argentinië is een van de vele kennishiaten rond deze fascinerende personages.

Ondertussen krijgt Ostende in Argentinië een tweede leven dankzij de ontwikkeling van het naburige dorp Pinamar. De naam (‘Pijnboomzee’) verwijst naar het planten van dennenbomen om het zand te stabiliseren, dé oplossing om de ecologische tegenspoed te overwinnen. Door het succes van Pinamar als badplaats stijgen de grondprijzen, en minder gegoede families zijn gedwongen te verhuizen. Het zijn grotendeels deze families die Ostende verder ontwikkelenen op basis van het oorspronkelijke stedenbouwkundige plan, maar met de nieuwe beplantingstechnieken.  Dankzij deze instroom wordt Ostende nieuw leven ingeblazen, maar straatnamen zoals de Avenida Robette blijven behouden. Vandaag treft men er nog steedsrestanten van het oorspronkelijke materiële erfgoed, zoals de Villa Robette, een deel van de promenade, en vooral Hotel Termas. Dat hotel, omgedoopt tot Viejo Hotel Ostende, is nooit gestopt met het verwelkomen van toeristen. Onder hen bevinden zich schrijvers op zoek naar inspiratie, zoal Antoine de Saint-Exupéry.