Een scherm van luchtbellen dat plastic afval onderschept voor het de zee bereikt. Dat is het principe achter M.A.R.C., een nieuwe ‘Plastic Catcher’ die momenteel wordt getest in de IJzer in Nieuwpoort. Op 23 oktober kan je het systeem zelf in actie zien en kennismaken met de wetenschappers en ingenieurs erachter.
Plastic dat via rivieren en kanalen wordt meegevoerd, kan uiteindelijk in zee belanden. Maar hoe onderschep je dat afval zonder de volledige waterloop af te sluiten? M.A.R.C. pakt het aan met lucht. Via een buis op de bodem worden kleine luchtbelletjes in het water geblazen. Terwijl die opstijgen, creëren ze een stroming die drijvend en deels ondergedoken afval naar een opvangpunt leidt. Daar kan het plastic worden verzameld en verwijderd.
In Nieuwpoort wordt nu onderzocht hoe goed die aanpak werkt onder reële omstandigheden. Kan het systeem voldoende plastic onderscheppen in een echte waterloop? En kan dezelfde techniek later ook elders worden ingezet om plastic tegen te houden voordat het de zee bereikt?
Van plastic opsporen naar plastic onderscheppen
De test maakt deel uit van het Europese Interreg North Sea-project TREASURE. Binnen dat project richtte het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) samen met de Vlaamse bedrijven IMDC, Herbosch-Kiere en MULTI.engineering een Living Lab op in Nieuwpoort.
De voorbije jaren onderzochten zij waar plastic afval in en rond de IJzer terechtkomt, waar het zich ophoopt en hoe het zich door het watersysteem richting Noordzee verplaatst. Daarvoor combineerden de onderzoekers veldmetingen en computermodellen met workshops en onderzoek waaraan ook burgers deelnamen, onder meer via Plastic Pirates.
Nu gaat het onderzoek een stap verder: de opgedane kennis wordt gebruikt om een mogelijke oplossing in de praktijk te testen.
Waar hoopt plastic zich op?
Het onderzoek bracht duidelijke verschillen aan het licht tussen stranden, havens en rivieroevers. Vooral rivieroevers blijken belangrijke plekken te zijn waar plastic afval zich ophoopt.
Ook het soort afval vertelt iets over waar het vandaan komt. Onderzoekers vonden onder meer plastic fragmenten, verpakkingen van chips en snoep, stukken polystyreen, sigarettenfilters en fragmenten plastic touw afkomstig van vispluis van vistuig. Onder meer toerisme, visserij en afvalinzameling en -verwerking werden geïdentificeerd als bronnen van het aangetroffen afval.
Gemiddelde waarschijnlijkheid (%) van de vijf belangrijkste bronnen die bijdragen aan zwerfafval op de drie bemonsterde locaties in Nieuwpoort (strand, haven en rivieroever) - gemiddeld over alle seizoenen, waarbij alle overige bronnen zijn gegroepeerd onder ‘Overige bronnen’.
Weten waar plastic vandaan komt én waar het terechtkomt, helpt om gerichter in te grijpen. Dat kan door afval op strategische plaatsen te onderscheppen, zoals M.A.R.C. probeert te doen, maar ook door te voorkomen dat het in de eerste plaats in het water belandt.
Eén wonderoplossing voor plasticvervuiling bestaat dan ook niet. Preventie, betere afvalinzameling, opruiming en technische oplossingen vullen elkaar aan. Daarbij is een rol weggelegd voor burgers, bedrijven én overheden.
Kom kijken naar M.A.R.C. in actie
Wil je meer te weten komen over de bevindingen en praktische oplossingen van onze wetenschappers en ingenieurs?
Kom op vrijdag 23 oktober tussen 11.00 en 12.30 naar de demosite tussen de fietsersbrug naast de Langebrug en de Vismijn. Ontmoet de wetenschappers en ingenieurs die bij het project betrokken zijn, ontdek hoe het luchtbellenscherm werkt en stel al je vragen over plasticvervuiling in de IJzer.
Het TREASURE-project wordt ondersteund door de Provincie West-Vlaanderen en de Stad Nieuwpoort, Kayakers for Nature, Proper Strand Lopers, de Vlaamse Yachthaven Nieuwpoort en het Agentschap voor Natuur en Bos.