Global Carbon Budget 2026 - Fossiele CO2-uitstoot daalt in 2026

Het Global Carbon Budget 2026 schat de uitstoot van fossiel koolstofdioxide (CO₂) dit jaar op 38,2 miljard ton. De uitstoot door oliegebruik zal naar verwachting met 1,9% dalen – waarschijnlijk een kortetermijnreactie op de schok op de energiemarkt als gevolg van het conflict met Iran.

Hoewel de wereldwijde energievraag blijft stijgen wordt twee derde van de toename gedekt door meer zonne- en windenergie, en is veel gebruik ervan voor elektrische voertuigen. Het rapport – gepubliceerd in combinatie met een nieuw artikel in het tijdschrift Nature Climate Change –concludeert echter dat de groei van schone energie nog niet snel genoeg gaat voor een duurzame daling van de wereldwijde fossiele CO₂-uitstoot.

Doordat de uitstoot door verandering in landgebruik (zoals ontbossing) dit jaar naar verwachting licht stijgt, bedraagt de totale CO₂-uitstoot in 2026 naar verwachting 43,3 miljard ton, tegenover 42,8 miljard ton vorig jaar. 

Het resterende koolstofbudget (de hoeveelheid CO₂ die kan worden uitgestoten voordat de opwarming 1,5 °C boven het pre-industriële niveau uit komt) bedraagt nu 150 miljard ton. Dat is minder dan vier jaar uitstoot aan het huidige tempo. En terwijl CO₂ zich nog steeds snel ophoopt in de atmosfeer, nemen de nefaste gevolgen van klimaatverandering verder toe.

Het rapport beoordeelt ook de natuurlijke 'sinks' (de opname van CO₂ door land en oceaan). Daaruit blijkt dat de land-sink weer op het eerdere niveau is teruggekeerd na een 'ernstige verzwakking' tijdens het El Niño-weerpatroon van 2023-24. De krachtige El Niño van 2026/27 zal het komende jaar echter naar verwachting aanzienlijke gevolgen hebben. “Uit onze data blijkt dat de natuurlijke CO₂-sinks nog steeds functioneren. En met de sterke El Niño van 2026/27 is het uitkijken wat de gevolgen voor opslag van CO₂ zullen zijn. Hoewel verwacht wordt dat de oceaan-sink – de grootste opslagplaats in de koolstofbalans – in 2027 zal toenemen als reactie op El Niño, valt nog te bezien of we opnieuw een ernstige afname van de flux op het land zullen zien”, zegt Peter Landschützer, onderzoeksdirecteur bij VLIZ.

Het onderzoeksteam bestaat uit de University of Exeter, de University of East Anglia (UEA), het CICERO Center for International Climate Research, de Ludwig-Maximilians-Universität München (LMU), het Alfred-Wegener-Institut en meer dan 90 andere instellingen wereldwijd, waaronder het VLIZ.

“Een daling van de fossiele CO2-uitstoot is bemoedigend, maar een vermindering die deels het gevolg is van geopolitieke schokken is geen duurzame klimaatoplossing”, aldus professor Pierre Friedlingstein van het Global Systems Institute van Exeter, die de studie leidde. “Het antwoord op de lange termijn blijft de snelle inzet van schone-energietechnologieën. Hoewel hernieuwbare energie en elektrische voertuigen de groei van de energievraag steeds meer compenseren, is verdere versnelling nodig om de wereldwijde uitstoottoename een halt toe te roepen en duurzaam te laten dalen.”

Professor Corinne Le Quéré, Royal Society Research Professor aan de School of Environmental Sciences van de UEA, stelt: “Schone technologieën helpen nu echt de wereldwijde uitstoot verminderen. Zonne- en windenergie en het gebruik van elektrische auto’s groeien snel, met China voorop. Op alle continenten verlagen landen hun uitstoot terwijl hun economie groeit. Verdere versnelling zou binnen enkele jaren het tij kunnen keren voor de wereldwijde uitstoot.”

Glen Peters, Research Professor aan het CICERO Center for International Climate Research, vult aan: “Een daling van de uitstoot in één jaar betekent nog niet dat we de piek gehad hebben, tenzij die het gevolg is van structurele verandering. Versnelde inzet van zonne- en windenergie, batterijen en elektrische voertuigen drukt de uitstoot in tientallen landen en remt de groei van de uitstoot in nog veel meer landen, maar de veranderingen volstaan alsnog niet om nu al te kunnen gewagen van het bereiken van een piek in de wereldwijde uitstoot.”

Professor Julia Pongratz van het Department of Geography van de LMU voegt daaraan toe: “Naast het verminderen van de uitstoot moeten we de verwijdering van CO₂ opschalen om broeikasgasneutraliteit te bereiken. Bebossing en herbebossing absorberen al aanzienlijke hoeveelheden CO₂, maar die winst wordt nog steeds meer dan tenietgedaan door de uitstoot door ontbossing, en nieuwe vormen van koolstofverwijdering blijven zeer beperkt. We moeten nu op al deze fronten actie ondernemen.”

Andere belangrijke bevindingen van het Global Carbon Budget 2026:

• De uitstoot van China zal in 2026 naar verwachting met 0,9% dalen, na twee jaar beperkte groei van de uitstoot. Naast een sterke daling van de uitstoot door olie nam de uitstoot door kolen licht toe (0,3%) en blijft de elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare bronnen sterk groeien.
  Hoewel China 32% van de wereldwijde fossiele uitstoot veroorzaakt, is het ook het land dat het meest actief is in de inzet van schone technologieën en de uitbreiding van koolstof sinks via herbebossing. De helft van de wereldwijd vermeden uitstoot dankzij hernieuwbare energie en elektrische voertuigen vindt plaats in China, dat ook de grootste koolstofopname door herbebossing en bebossing (nieuwe bossen) heeft.
• De uitstoot van de VS zal naar verwachting met 1,3% dalen, vooral door lagere uitstoot door kolen (die vorig jaar piekte door hoge aardgasprijzen en koud weer).
• De uitstoot van India zal naar verwachting met 4,4% stijgen – meer dan de gemiddelde jaarlijkse groei van 3,5% in het afgelopen decennium.
• De uitstoot van de Europese Unie zal naar verwachting met 1,5% dalen.
• De uitstoot van Japan zal naar verwachting met 1% dalen.
• De uitstoot in de rest van de wereld zal naar verwachting met 0,7% dalen. Het grootste deel van de daling komt van olie, waarschijnlijk door hogere prijzen en wereldwijde beperkingen in het aanbod.
• De verwachte verandering in uitstoot in 2026 per fossiele brandstof: olie −1,9%, aardgas −0,3%, kolen +0,6%.
• De uitstoot van de internationale luchtvaart en de internationale scheepvaart daalt naar verwachting beide met 1%. De daling in de luchtvaart is deels te wijten aan verminderde activiteit in het Midden-Oosten.
• De wereldwijde CO2-uitstoot door verandering in landgebruik is het afgelopen decennium gedaald, maar zal dit jaar naar verwachting stijgen tot 5,1 miljard ton. Dit komt door een toename van de uitstoot door veenbranden (bijna volledig aangestoken door menselijke activiteiten) en bosdegradatie in Zuidoost-Azië, samenhangend met drogere omstandigheden door het begin van El Niño.
• De totale CO2-uitstoot – de som van de fossiele uitstoot en de uitstoot door verandering in landgebruik – is het afgelopen decennium langzamer gegroeid (0,3% per jaar) dan in het decennium daarvoor (1,7% per jaar).
• De uitstoot door permanente ontbossing blijft hoog, met ongeveer 3,8 miljard ton CO2 per jaar over de periode 2016-25. Permanente verwijdering van CO2 door herbebossing en bebossing compenseert ongeveer de helft van de uitstoot door permanente ontbossing.
• De grootste koolstofopname door her- en bebossing vindt plaats in China, de EU27 en de VS, met een gezamenlijke verwijdering van 0,8 miljard ton CO2 per jaar. Ook in andere regio’s zoals Brazilië, Rusland en Indonesië is er aanzienlijke opname door her- en bebossing – maar die wordt daar overtroffen door de uitstoot door ontbossing.
• Het huidige niveau van technologische CO2-verwijdering (exclusief natuurlijke methoden zoals herbebossing) compenseert momenteel minder dan 30 minuten van de jaarlijkse fossiele CO₂-uitstoot. 
• De CO2-concentratie in de atmosfeer bereikt in 2026 naar verwachting 427,7 ppm, 54% boven het pre-industriële niveau.
   

Conclusies begeleidende publicatie in Nature Climate Change:

• Bij een groeiende wereldwijde energievraag kan nieuwe uitstoot worden voorkomen (of 'gecompenseerd') door gelijktijdige groei van schone energie. Het artikel maakt een projectie tot eind 2028 en concludeert dat 64-79% van de uitstoot door nieuwe vraag zal worden gecompenseerd door nieuwe zonne- en windenergie en elektrische voertuigen.
• Het aantal landen dat de uitstoot verlaagt terwijl de economie groeit, neemt duidelijk toe: 59 landen stootten in 2025 minder uit dan vóór de COVID-19-pandemie in 2019, terwijl hun economie groeide.
• Zelfs in landen waar de totale uitstoot over de periode 2019-25 is gestegen, is de groei van de uitstoot in alle regio’s vertraagd, ook in China, India en andere opkomende economieën. 
• Het effect van elektrische voertuigen groeit snel, maar blijft klein omdat het even duurt voordat het wagenpark is vervangen: in 2025 was slechts ongeveer 10% van het wagenpark geëlektrificeerd (of 6% zonder hybride voertuigen).
• De uitstoot die door zonne- en windenergie wordt vermeden, steeg van 0,28 miljard ton in 2010 naar 4,1 miljard ton in 2025 en naar verwachting naar 4,6 miljard ton in 2026.
• De auteurs concluderen: “Als verdere versnelling van de inzet van schone technologie wordt ondersteund, kan een duurzame piek en daling van de wereldwijde CO₂-uitstoot nog maar een paar jaar verwijderd zijn.”

Het rapport van het Global Carbon Budget 2026, opgesteld door een internationaal team van meer dan 140 wetenschappers, waaronder VLIZ-onderzoeksdirecteur Peter Landschützer, biedt een jaarlijkse, peer-reviewed update, voortbouwend op gevestigde methoden en volledige transparantie. De editie van 2026 (het 21e jaarlijkse rapport) wordt op 10 november als preprint gepubliceerd in het tijdschrift Earth System Science Data en later als peer-reviewed artikel in Nature Climate Change.